Çocukları sosyal medyanın risklerinden korumaya yönelik hazırlanan tarihi düzenleme bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Çalışma kapsamında yaş doğrulaması yapamayan 15 yaş altındaki çocukların hesapları 31 Mart 2027 tarihinde kapatılacak. Yaş doğrulamasını tüm hesap sahipleri yapacak. Yani Türkiye'de aktif 67 milyon sosyal medya kullanıcısı, 330 milyon hesabı için sistem devreye alındığında ilk girişte yaş doğrulaması yapacak. Yaş doğrulaması, e-Devlet üzerinden her vatandaşa özel oluşturulacak ID'lerle yapılacak. Sosyal medyada yaş sınırlamasını içeren "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Yönetmeliğin merak edilen 10 sorusunun cevapları ise şu şekilde:
Sosyal medyada yeni dönem başladı. 67 milyon kullanıcıya ait 330 milyon hesap için e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapılacak. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)
1- SOSYAL MEDYA DÜZENLEMESİ KİMLERİ KAPSIYOR?
Yaş doğrulama düzenlemesi, Türkiye'de sosyal medya hesabı bulunan 67 milyon aktif kullanıcı ve 330 milyon hesabın tümünü ilgilendiriyor. Daha önce sosyal medya uygulamaları yaş gibi bilgileri beyana dayalı olarak kabul ediyordu. Yani şu anda hangi sosyal medya hesabını kaç yaşında bir kişinin kullandığı bilgisi şirketlerde doğru olarak bulunmuyor.
2- YAŞ DOĞRULAMASI NASIL YAPILACAK?
Yaş doğrulama işlemleri için turkiye.gov.tr adresi veya resmî e-Devlet mobil uygulamasında yer alan "yaş doğrulaması belirteci" kısmında her vatandaşa özgü ID (benzersiz bir kod) oluşturulacak. Vatandaşlar bu kodları sosyal medya uygulamalarının hesaba giriş öncesi açacağı alanlara girecek. Kod girildikten sonra uygulamalar, e-Devlet'e "Kod doğru mu?" diye soracak ve iki taraflı doğrulama yapıldıktan sonra hesaba giriş sağlanacak. Bu doğrulama bir defaya mahsus yapılacak.
3- 15 YAŞ ALTINDAYIM VE E-DEVLET ŞİFREM YOK, KODU NASIL ALACAĞIM?
Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre e-Devlet şifresini 15 yaşını doldurmuş kişiler alabiliyor. Bu sebeple sosyal medya yasağı kapsamındaki 15 yaş altı çocuklar e-Devlet'e giremedikleri için herhangi bir ID numarası alamayacaklar. Hâliyle doğrulama için sosyal medya uygulamasına da kod giremeyecekleri için hesapları otomatik olarak kapatılacak.
4- 50 YAŞINDAYIM, BENİM DE YAŞ DOĞRULAMASI YAPMAM GEREKECEK Mİ?
Sosyal medya uygulamaları bugüne kadar üyelik için ilk girişte vatandaşlar tarafından beyan edilen doğum tarihlerini doğru kabul ederek üyelik oluşturdu. Yani Facebook, Instagram ya da X, vatandaş kaç yaşında olduğunu beyan ettiyse hesap sahibini o yaşta kabul ederek hesap açtı.
Bu sebeple herkesin 15 yaşın üzerinde olduğunu kendileri adına oluşturulacak kodla doğrulaması gerekecek.
5- E-DEVLET'TE KODU NE ZAMAN ALABİLİRİM?
Uygulamada Mart 2027'ye kadar bir geçiş süreci olduğu için bu süre içerisinde e-Devlet'te ilgili sekme hizmete açılacak. Yine aynı şekilde bu zamana kadar sosyal medya uygulamaları da ilgili çalışmalarını tamamlayacak. e-Devlet'te kodun alınabileceği dönem Siber Güvenlik Başkanlığınca duyurulacak.
6- KİŞİSEL VERİLERİM YABANCI PLATFORMLARIN ELİNE GEÇER Mİ?
Hayır. e-Devlet'te oluşturulacak ID çeşitli numaralardan oluşacak ve kodun içeriğini sosyal ağ sağlayıcıları bilemeyecek. Yurt dışında örneğin Facebook yaş doğrulamasını bazı ülkelerde biyometrik verileri kaydederek yaparken, Türkiye bu süreçte kişisel veri hassasiyetini had safhada tuttu. Kişilerin T.C. kimlik numaraları, doğum tarihi gibi hiçbir bilgisi platformlarla paylaşılmayacak.
7- YENİ HESAP AÇANLARIN YAŞ DOĞRULAMASI YAPMASI GEREKECEK Mİ?
Yeni hesap açılışlarında sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaş altına hesap açmayacak. Sistem kurulum sürecinde eğer kişi yine 15 yaş üzerinde olduğunu beyan ederek hesap açarsa, ilk doğrulamada ID numarası giremeyeceği için bu hesaplar da kapatılacak.
8- TAHMİNEN NE KADAR HESAP KAPANACAK?
Türkiye'de 6-15 yaş grubunda, ilkokul ve ortaokul çağındaki yaklaşık 12 milyon çocuğun yüzde 66,1'inin, yani 7 milyon 932 bininin aktif sosyal medya hesabı bulunuyor. Çocuklarda yüzde 41,5 oranında (4 milyon 980 bin) Instagram, yüzde 26,2 oranında (3 milyon 144 bin) TikTok, yüzde 9,5 oranında (1 milyon 140 bin) Facebook ve yüzde 4,9 oranında (588 bin) X, yani Twitter hesabı bulunuyor. 6-15 yaş grubunun bu 4 platformda 9 milyon 852 bin aktif hesabı bulunuyor. Yani ilk etapta yaklaşık 10 milyon hesap kapanacak.
9- SAHTE HESAP SORUNU ÇÖZÜLECEK Mİ?
Yaş doğrulama süreci bir yandan sosyal medyadaki sahte hesap sorununa da neşter vuracak. Hesapların e-Devlet'ten alınacak ID numaraları ile doğrulanması süreci, platformlardaki milyonlarca sahte hesabın da sonunu getirecek.
10- EBEVEYNLERİN SORUMLULUKLARI NELER?
Düzenleme kapsamında ebeveynlere çocuklarının hesap ayarlarını, kullanım sürelerini ve ücretli işlemlerini yönetebilecekleri kontrol araçları da sunulacak. 15-18 yaş grubundaki gençler için sıkı ebeveyn denetimi ve gizlilik araçları zorunlu hâle getiriliyor.
15 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesapları için geri sayım başladı. Mevcut hesapların kapatılmasında son tarih 31 Mart 2027
ANNE BABALAR İÇİN 8 ADIMLIK REHBER
1. HESAPLARI GÖZDEN GEÇİRİN: Çocuğunuzun hangi sosyal medya platformlarında hesabı bulunduğunu kontrol edin. Özellikle 15 yaşından küçük çocukların mevcut hesaplarını tespit edin.
2. GEÇİŞ SÜRESİNİ UNUTMAYIN: Mevcut hesapların yeni kurallara uyarlanması için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanındı. Ancak bu süreyi beklemeden çocuğunuzun hesap güvenliğini gözden geçirin.
3. YAŞ DOĞRULAMASINI TAKİP EDİN: Platformların yaş doğrulamasına ilişkin resmî duyurularını izleyin. e-Devlet şifrenizi, kimlik bilgilerinizi ve SMS doğrulama kodlarını kimseyle paylaşmayın.
4. GİZLİLİK AYARLARINI KONTROL EDİN: Çocuğunuz 15-17 yaş grubundaysa hesabının gizli olduğundan, paylaşımlarının yabancılara açık olmadığından ve kimlerin mesaj gönderebileceğinin sınırlandırıldığından emin olun.
5. EKRAN SÜRESİNİ SINIRLAYIN: Çocuğunuzla birlikte günlük sosyal medya kullanım süresi belirleyin. Özellikle uyku saatlerinde ve ders çalışırken bildirimleri kapatın.
6. EBEVEYN DENETİMİNİ ETKİNLEŞTİRİN: Platformların sunduğu aile denetimi araçlarını kullanın. İçerik filtrelerini, mesajlaşma izinlerini ve uygulama içi satın alma ayarlarını kontrol edin.
7. YAŞ SINIRINI DOLANMAYIN: Çocuğunuzun hesabını kendi kimliğinizle açmayın veya yaşını olduğundan büyük göstermeyin. Bu tür yöntemler çocuklara yönelik güvenlik önlemlerini etkisiz bırakabilir.
8. ÇOCUĞUNUZLA KONUŞUN: Sosyal medya yasağının nedenlerini yaşına uygun bir dille anlatın. Siber zorbalık, yabancılarla iletişim ve kişisel bilgilerin paylaşılması gibi riskleri konuşun. Rahatsız edici bir içerikle karşılaştığında bunu sizinle paylaşabileceğini bilmesini sağlayın.
Haber: Barış Şimşek- Ceyda Karaaslan
Source: Calendar
