BM Temsilcisi Holguin, 4 yeni geçiş noktası ve mayın temizliğine yarın yanıt bekliyor

Haber : Yusuf Kanlı Fotoğraf: İrfan Gündüzler - Haber Kıbrıs

(LEFKOŞA) - BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi, 4 yeni geçiş noktası ve iki tarafta da 70'er bin metrekarelik alanda mayın temizliği için yarın taraflardan yanıt bekliyor. Holguin, siyasi eşitlik konusunda anlaşma bulunduğunu, dönüşümlü başkanlığın da bunun parçası olduğunu söyledi, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman'dan müzakerelerin kesilmesi halinde ne istediğini somutlaştırmasını istedi. Görevden ayrılmasına sayılı günler kalan ve bu nedenle Kıbrıs'ta mekik diplomasisine ağırlık veren Holguin, kritik pazartesi için "Bir şey olmazsa raporum 'Hiçbir şey olmadı' olacak" dedi.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar arasındaki üçlü görüşmenin yarın (9 Kasım Pazartesi) yapılması planlanıyor.

Maria Angela Holguin Cuellar, güven artırıcı önlemler paketinde yarın (9 Kasım Pazartesi) günü sonuç alınmasının, Kıbrıs sürecinin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresinin ötesine taşınabilmesi için önemli olduğunu söyledi. Hafta boyunca taraflar arasında mekik diplomasisi yürüten Holguin, ara bölgedeki eski Lefkoşa Uluslararası Havalimanı'nda bulunan BM İyi Niyet Misyonu Binası'nda, ANKA Haber Ajansı'na konuştu. Mülakat, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın, Cumhurbaşkanlığı'nda, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'la görüştüğü sırada yapıldı.

Holguin, paketin 4 yeni geçiş noktası açılmasını ve Derinya bölgesindeki 10 nolu BM kontrol noktası civarında her iki tarafta da 70'er bin metrekarelik mayınlı alanın temizlenmesini öngördüğünü belirtti. "Pazartesi ne olacağını göreceğiz" diyen Holguin, "Bu kez güven artırıcı önlemler konusunda bir adım atılmasını umuyorum" dedi. Holguin, "Hiçbir şey olmazsa Genel Sekreter'e raporum, 'hiçbir şey olmadı' olacak. Güle güle herkese, güle güle ben, güle güle Guterres" diye konuştu. Holguin, sürecin ilerlemesi halinde gelecek yıla ve yeni genel sekreter dönemine kadar çabayı sürdürebileceklerini belirterek, "Ama süreç hala canlıysa, zorlamaya devam edebiliriz" diye konuştu.

"İKİ TARAFTA DA AYNI 70 BİN METREKAREYLE BAŞLAYACAĞIZ"

Türk tarafının adanın tümünde mayınların temizlenmesiyle ilgili bir karar için bastırdığı ve bu konudaki farklılık hatırlatılan Holguin, "Bir yerden başlamalıyız. İki tarafta da aynı, tam olarak aynı 70 bin metrekareyle başlayacaklar" yanıtını verdi.

Nihai hedefin, "mayınsız bir ada" olduğunu belirten Holguin, "Mükemmel, iyinin düşmanıdır. Daha fazlasını istiyoruz diye mayın temizliğini bekletmemeliyiz" dedi.

Rum tarafı, adadaki Türk Tank Birliğini bahane ederek, anti-tank mayınları temizlenmesini güvenlik boyutu görüşmelerinde ele alınmasını talep ediyor. Holguin, geçiş noktaları konusunda, Erenköy (Kokkina) yerine Kambo (Kambos) seçeneğinin gündeme gelmesine ilişkin, "Erenköy'ü çıkarıp Kambo'yu koymanın yardımcı olmasını umuyorum. Göreceğiz" ifadesini kullandı.

Liderlerin Pazartesi üzerinde uzlaştıklarını açıklamaları beklenen pakette, Haspolat (Mia Milia), Kiracıköy (Athienou)-Gaziler (Pyroi)-Eğlence (Aglantzia), Akıncılar (Louroujina)-Limya (Lymbia) ve Kambo (Kambos)-Gemikonağı (Karavostasi) güzergahları yer alıyor.

"BİR BUÇUK YILDAN FAZLADIR BU ADIMI VE DAHA FAZLASINI BEKLİYORDUK"

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin, iki liderin güven artırıcı önlemlerde ilerlemek için siyasi irade gösterdiğini, ancak yeni müzakerelerin nasıl yürütüleceği konusunda beklediği yakınlaşmanın sağlanamadığını belirterek, "Belki beklediğimiz şey bu değil, ama bu da bir başlangıç. Bir buçuk yılın, neredeyse iki yılın ardından yöntem, usul adımları ve gelecekteki müzakerelerin çerçevesi konusunda çok daha fazla ortak nokta bulmalarını bekliyorduk" dedi.

"Hayat adım adım ilerliyor" diyen özel temsilci, önce iki liderin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'le 2+1 formatında bir araya gelmesinin, ardından Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın da katılımıyla 5+1 formatında bir toplantı yapılmasının düşünüldüğünü söyledi. Holguin, olası üçlü görüşme öncesinde liderlerin müzakere usulüne ilişkin önerilerini hazırlamaları gerektiğini belirterek, resmi müzakerelerin başlangıcı olarak ise 5+1 aşamasına işaret etti.

Holguin, 4 yeni geçiş noktası ve mayın temizliğini içeren güven artırıcı önlemler paketi kesinleştiğinde Guterres'le görüşeceğini bildirdi. Genel Sekreter'in önce üçlü görüşme yapmayı mı, yoksa doğrudan 5+1 toplantısı düzenlemeyi mi tercih edeceğini henüz bilmediğini belirten Holguin, her iki format için de tarih vermedi, sonraki adımın Guterres'in değerlendirmesine, toplantı tarihinin de programına bağlı olduğunu kaydetti.

DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK İÇİN "MÜZAKERE ÖNCESİ TEYİT ZOR"

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar, siyasi eşitlik konusunda, 11 Aralık'ta anlaşmaya varıldığını belirtti. "Tartışma daha çok dönüşümlü başkanlıkta" diyen Holguin, dönüşümlü başkanlığın, siyasi eşitliğin parçası olduğunu belirtti. Holguin, Kıbrıs Rum liderinden bu düzenlemeyi müzakereler başlamadan açıkça teyit etmesini istemenin "çok zor" olduğunu ifade etti. Holguin, siyasi eşitliğin ayrıntılarının müzakere masasında ele alınması gerektiğini savunarak, "Bunları müzakerede doldurmalısınız, müzakereden önce değil" dedi. Crans-Montana'da dönüşümlü başkanlığın askerler ve güvenlik başlıklarıyla ilişkilendirildiğini aktaran Holguin, bu nedenle Kıbrıs Rum tarafının aynı bağlantının yeniden kurulmasından kaygı duyduğunu söyledi.

"ERHÜRMAN STATÜKOYA DÖNÜŞÜ ÖNLEYECEK SOMUT ÖNERİLER GETİRMELİ"

Maria Angela Holguin Cuellar, Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman'ın 4 maddelik müzakere yöntemine ilişkin taleplerini somut önerilere dönüştürmesini istedi. Erhürman, müzakerelerin belirli bir süre içinde yürütülmesini ve görüşmeler Kıbrıs Türk tarafının kusuru olmadan sonuçsuz kalırsa eski statükoya otomatik olarak dönülmemesini talep ediyor. Holguin, Tufan Erhürman'ın, müzakereler Kıbrıs Türk tarafının kusuru olmadan kesilirse eski statükoya otomatik dönüşü önlemek için hangi adımların atılmasını istediğini somut olarak ortaya koyması gerektiğini kaydetti.

İki liderin de taraflardan birinin masadan kalkması halinde ne yapılacağını, BM Genel Sekreteri'yle olası üçlü görüşmeden önce ele alması gerektiğini aktaran Holguin, "Ayrı ayrı mı, birlikte mi, bilmiyorum. Ama bu konulara hazırlanmaları gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Holguin, olası güvenceleri anlatırken, doğrudan ticaret, doğrudan uçuşlar ve doğrudan temasları örnek gösterdi. Kıbrıs Türk tarafının önceliğinin, AB ile doğrudan ticaret olduğu yönündeki değerlendirme üzerine Holguin, "Bu denklemde Avrupa Birliği'ne ihtiyacımız var" dedi. "Biz kolaylaştırıcıyız" diyen Holguin, BM'nin seçenekleri liderlerin değerlendirmesine sunabileceğini, doğrudan ticaret konusunda ise AB'nin de sürece katılması gerektiğini belirtti.

"MARAŞ'IN BM YÖNETİMİNE GEÇMESİ BÜYÜK BÜTÇE GEREKTİRİR"

Maria Angela Holguin Cuellar, Maraş'ın Kıbrıslı Rumların yerleşimine açılması ve geçici olarak BM yönetimine devredilmesi önerisini de değerlendirdi. Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis'in önerisini, Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman'ın müzakerelerin yeniden başlaması için ortaya koyduğu 4 maddeye bir karşılık çabası olarak gördüğünü dile getiren Holguin, "Geri döndürülemez adımlar olmalı. Maraş'ın BM yönetimine geçmesi geri döndürülemez olabilir. Ama Gazimağusa Limanı ve doğrudan ticaret için aynı şeyi söyleyebilir miyiz, bilmiyorum" değerlendirmesini yaptı. Holguin, izne dayalı bir ticaret düzenlemesinin sonradan geri alınabileceği görüşünü paylaştığını belirtti.

BM'nin Maraş'ın yönetimini üstlenmesinin, ciddi kaynak ve imkan gerektireceğini belirten Holguin, "BM'de bu imkan ve lojistik kapasite yok. Burası küçük bir yer değil, bir şehir" ifadelerini kullandı. Holguin, yeniden inşanın gündeme gelmesi üzerine, "Kentin güvenliğini sağlamak bile büyük bir bütçe gerektirir" diye konuştu. Tarafların uzlaşması halinde BM'nin atabileceği adımı da Holguin, şu sözlerle anlattı: "Siz anlaşırsanız kaynak istemek için Güvenlik Konseyi'ne gideriz."

"HER ŞEY ÜZERİNDE ANLAŞILMADAN HİÇBİR ŞEY ÜZERİNDE ANLAŞILMIŞ SAYILMAZ" İLKESİNE İTİRAZ

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin, Kolombiya barış sürecinde de karşılaştığı, "Her şey üzerinde anlaşılmadan hiçbir şey üzerinde anlaşılmış sayılmaz" ilkesini, "kötü bir şey" olarak niteleyerek, üzerinde uzlaşılan bazı güven artırıcı önlemlerin müzakereler sürerken uygulanması gerektiğini savundu. "İnsanlar ancak uygulamayla bir şeylerin değiştiğini, statükonun aşıldığını ve işlerin ilerlediğini görür" diyen Holguin, bu adımların iki toplumun da müzakerelerden sonuç alınabileceğine inanmasını kolaylaştıracağını söyledi.

"GARANTÖRLER LİDERLERİN ANLAŞMASINI DESTEKLEMELİ"

Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın rolüne ilişkin Holguin, garantör ülkelerin, liderlerin üzerinde uzlaştığı çözümü desteklemesi gerektiğini vurguladı. "Liderler ne üzerinde anlaşırsa garantörler orada olmalı ve onları desteklemeli" diyen Holguin, 5+1 toplantısının taraflar adına karar vermek için değil, liderlerin kararına destek sağlamak için yapılacağını aktardı. Türkiye'nin rolünün önemine de işaret eden Holguin, "Türkiye'nin oynayacağı çok büyük bir rol var" dedi.

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin, iki toplumlu teknik komiteleri ve gençlerin ortak çalışmalarını da övdü. Komiteleri, "bir toplumla diğeri arasında köprü" olarak tanımladı, yangınlar ve doğal afetler için hazırlanan hızlı müdahale düzenlemesinin, "15 telefon görüşmesi" yapılmasını beklemeden tarafların birlikte hareket etmesini amaçladığını söyledi.