Çocuklarda öfke alarmı

Kübra Köklü - Çocukların erken yaşta kendi duygularını tanıması ve doğru ifade edebilmesi, sağlıklı bir sosyalleşme sürecinin en kritik unsurlarından biri. Ancak dijitalleşme, çocukların duygu yönetimini her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Çocuklar, öfke anında sakinleşmekte zorlanırken ekran süresi arttıkça iletişim yeteneği de zayıflıyor. 12 ilde, 911 ebeveynle gerçekleştirilen ‘Çocukların Sosyal ve Duygusal Gelişiminde Destek İhtiyaçları Araştırması’ndan’ öne çıkan veriler şöyle:

Sakinleşmekte zorlanıyorlar

• Her 10 çocuktan 3’ü öfke veya hayal kırıklığı yaşadığında sakinleşmekte zorlanıyor, ağlıyor ya da yüksek tepki veriyor. Olumsuz bir sonuçla karşılaştığında yaşananları konuşmak istemeyen çocukların oranı ise yüzde 29.
• Ekran kullanım süresiyle sakinleşme biçimleri arasında da dikkat çekici bir farklılık görülüyor. Günde bir saatten az ekran başında kalan çocukların yüzde 34’ü konuşarak sakinleşirken, bu oran günde dört saat ve üzerinde ekran kullanan çocuklarda yüzde 14’e geriliyor.
• Ebeveynlerin yüzde 51’i çocuklarının kendilerini tanıtırken sevdikleri oyun ve etkinliklerden söz ettiğini belirtirken duygularından söz eden çocukların oranı yüzde 18’de kalıyor.
• Öfkelendiğinde yaşadığı duygunun nedenini anlatma oranı kız çocuklarında yüzde 68, erkek çocuklarında ise yüzde 57 olarak ölçüldü.
• Her dört çocuktan biri, bir anlaşmazlık yaşadığında iki tarafın da kabul edebileceği bir çözüm öneriyor. Çocukların yüzde 32’si kendi isteğini veya neden rahatsız olduğunu anlatırken yüzde 31’i konuşmayı ya da oyunu bırakarak ortamdan uzaklaşıyor. Yüzde 21’i bir yetişkinden yardım istiyor, karşısındaki kişinin ne istediğini anlamaya çalışanların oranı ise yüzde 17’de kalıyor.

27 bin çocuğa ulaşacak

Çocukların duygularını tanıma ve ifade etme, anlaşmazlıkları çözme ve ihtiyaç duyduklarında destek arama becerilerinin erken yaşlardan itibaren güçlendirilmesinin önemini ortaya koyan araştırmadan hareketle Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV) ve LC Waikiki tarafından Yaşamsal Gelişim Yolculuğu Eğitim Programı’nı geliştirildi. Çocukların sosyal ve duygusal gelişimlerinin destekleneceği programla üç yılda 22 şehirdeki 30 TEGV etkinlik noktasında 27 bin çocuğa ulaşılması hedefleniyor. Birinci sınıftan sekizinci sınıfa kadar olan çocuklara yönelik üç aşamalı bir yapıda tasarlanan program, her yaş grubunun gelişimsel ihtiyaçlarını gözetiyor. Oyunlar, grup çalışmaları, canlandırmalar ve deneyim paylaşımı aracılığıyla çocukların öğrendiklerini günlük yaşamlarıyla ilişkilendirmeleri destekleniyor.

‘Duygularını yönetebilen çocuklar’

Programla ilgili konuşan TEGV Genel Müdürü Sait Tosyalı ,“Yaşamsal Gelişim Yolculuğu ile çocukların duygularını yönetebilen, sağlıklı ilişkiler kuran, sorumlu kararlar alan ve topluma duyarlı bireyler olarak yetişmesini destekliyoruz. Bugün atılan gelişim adımlarının, yarınlara uzanan büyük değişimlerin başlangıcı olacağına inanıyoruz” diye konuştu. LC Waikiki Müşteri İçgörüleri ve Pazarlama İletişiminden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Sinem Akgül ise, “Çocukların bugün kendilerini daha iyi ifade edebilmeleri ve geleceğe daha donanımlı hazırlanmaları için yapılan her yatırımın değerli olduğuna inanıyoruz” dedi. 

Öfke nöbetine çözümler

Millî Eğitim Bakanlığının (MEB) ‘Aile Eğitim Bülteni’nde, öfke nöbetleriyle baş etmek için ailelere şu öneriler sıralandı:

• “Seni anlıyorum, biraz bekleyelim” gibi ifadelerle empati kurun.
• Sakinleşmesi için zaman tanıyın.
• “Öfkelenmek normal ama vurmak doğru değil” gibi ifadelerle duyguyu kabul ederek davranışa net sınır koyun.
• Günlük rutinleri mümkün olduğunca koruyup ekran karşısında aşırı vakit geçirmesini sınırlayın.
• Eğer saldırgan davranışlar sık tekrarlıyor, şiddeti artıyor, kendine/başkasına zarar riski oluşturuyor ve sınır koymanıza rağmen azalmıyorsa uzmandan destek alın.