Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türk Dünyası’nın aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz” dedi
Aslıhan Altay Karataş - Türk Dünyası’nın geleceğini şekillendiren Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi, dün Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşti. Beştepe Millet Sergi Salonu’nda düzenlenen Zirve’ye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile gözlemci ülkeler Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev katıldı. Erdoğan, açış konuşmasında özetle şu mesajları verdi:
ORTAK HEDEFLER: Dün ve bugün verdiğimiz aile fotoğrafı hem geçmişimize duyduğumuz sadakatin hem de ortak geleceğimizi birlikte inşa etme irademizin sembolü olmuştur. Zirvemizin temasını ‘Türk Yüzyılı: Dilde Fikirde İşte Birlik’ olarak belirledik. Bize göre dilde birlik ortak hazinemizi yaşatmak, geliştirmek ve birbirimizi aracısız anlayabilmektir. Fikirde birlik ortak hedefler etrafında kenetlenmek ve müşterek bir strateji geliştirebilmektir. İşte birlik ise sözümüzü eyleme, irademizi esere kararlarımızı neticeye dönüştürebilmektir.
Ortak dilde ilerleme
DÖNEM BAŞKANLIĞI: Türkiye olarak Teşkilat’ımızın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralıyoruz. Azerbaycanlı kardeşlerimize dönem başkanlıkları boyunca gösterdikleri çabalar dolayısıyla teşkilatımız adına tebriklerimi iletiyorum. Dönem başkanlığımızda teşkilatımızın bugüne kadar oluşturduğu kurumsal birikimi daha somut kazanımlara tahvil etmeyi hedefliyoruz. Ortak dilin yaygınlaştırılması, spor başta olmak üzere kültürel etkinliklerin desteklenmesi, ülkelerimiz arasında seyahatlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda ilerleme kaydedelim diyoruz.
KKTC mesajı
BİRİZ, BERABERİZ: Türk Dünyası’nın aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz. Aile meclisimizin KKTC ile temaslarını artıracağına inanıyorum. Türkmenistan’ı en kısa zamanda tam üye olarak aile meclisimizde görmeyi temenni ediyoruz.
YAPAY ZEKA EYLEM PLANI: Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayacak büyük Türk dili modelinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara bütün üye ülkelerimizin katkı sunmasını bekliyoruz. Dönem başkanlığımızda yapay zeka ve dijital kalkınma eylem planını sonuç odaklı ve mükerrerlikten uzak bir anlayışla ilerleteceğiz.
‘Yarının ticaretine yön verecek bir hat’
KAZAN-KAZAN ANLAYIŞI: Her bir üyemizin milli hassasiyetlerini gözeterek kazan kazan anlayışıyla ortak çıkarlarımızı büyütmeye gayret etmeliyiz. İnanıyorum ki Türk dünyasını doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürmek bizlerin elindedir. Trans-Hazar-Doğu-Batı Orta Koridoru, yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hattır. Siber güvenlik ve siber iş birliği mutabakatının en kısa sürede imzalanarak hayata geçirilmesini bekliyoruz. Uzay alanında ortak uydu projemizin hızlandırılması önceliklerimiz arasında olmayı sürdürüyor. Ortak bir dijital ticaret platformu üzerinden ülkelerimizin pazarlarını tek bir çatı altında buluşturabiliriz.
Bayramov ile sohbet
Erdoğan, toplantının ardından Tokayev ve Mirziyoyev ile sohbet etti. Daha sonra MİT Başkanı İbrahim Kalın ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov ile bir araya gelerek ayak üstü görüştü. Zirveye Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in yerine Bayramov katılmıştı.
Liderlerle ikili görüşmeler
AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU, ASENA YATAĞAN, YAVUZ ÖZDEN - Cumhurbaşkanı Erdoğan, TDT Zirvesi’nin ardından Türk dünyası liderleriyle ikili görüşmeler de yaptı. Erdoğan, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Erhürman ile görüşmesinde Erdoğan, KKTC’nin TDT’de temsil edilmesinden memnuniyet duyduğunu ifade ederken Kıbrıs Türklerinin hak ve menfaatlerinin korunmadığı hiçbir sürecin Kıbrıs’ta kalıcı çözümün anahtarı olamayacağını belirtti. Erdoğan dün son olarak Azerbaycan’ı temsilen zirveye katılan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’u kabul etti.
‘Dayanışma stratejik bir zaruret’
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kaleme aldığı “Türk Dünyası Yüzyılı: Dayanışmadan Bütünleşmeye” başlıklı makale zirve öncesinde TDT üyesi ve gözlemci statüsündeki ülkelerde eş zamanlı yayımlandı. “Türk dünyasının birliği, ortak tarihimizden devraldığımız köklü mirasın ve müşterek istikbalimizi şekillendirme irademizin en güçlü tezahürüdür” ifadeleriyle başlayan makalesinde Erdoğan, “Uluslararası sistemin adalet ve güveni tesis etmekte zorlandığı, savaşların ve krizlerin geniş coğrafyaları etkilediği bir dönemde Türk devletlerinin dayanışması, stratejik bir zaruret hâline gelmiştir. Ortak irade etrafında kenetlenen Türk devletleri, en çetin sınamaları aşacak ve kendi istikballerini tayin edecek kudrete sahiptir” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni Genel Sekreter Özbekistan’dan
Erdoğan konuşmasında TDT’nin yeni Genel Sekreterini de açıkladı. Görev süresi sona eren Kubanıçbek Ömüraliyev’e teşekkür eden Erdoğan, yeni Genel Sekreter Mirvahid Azimov’a da başarılar diledi. Azimov, selamlama konuşmasında kendisini aday gösteren Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev’e şükranlarını sunarak, “Bu görevde öncelikli vazifem olarak teşkilatımızın önüne konulan stratejik amaç ve görevleri hayata geçireceğim. Faaliyet ve girişimleri somut projelere yönlendireceğim ve kardeş halklarımızı daha da kenetlendirmeye çalışacağım” dedi.
Dede Korkut duasıyla kapanış
Erdoğan, zirvenin kapanışında yaptığı konuşmada kabul edilen Ankara Bildiri ve alınan kararlar ile “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarı rehberliğinde somut adımlar belirlendiğini söyledi. Erdoğan sözlerini Dede Korkut’un “Karadağların yıkılmasın. Gölgelice büyük ağacın kesilmesin. Taşkın akan görklü suyun kurumasın. Koşarken ak boz atın sendelemesin. Vuruştuğunda kara çelik öz kılıcın çentilmesin. Kadir Mevlam seni namerde muhtaç eylemesin” duasıyla tamamladı.
KKTC’ye destek
TDT Zirvesi sonunda 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi imzalandı. Bildiride, belirsizliğin arttığı ve uluslararası iş birliğine güvenin azaldığı bir dönemde, Türk Dünyası’nın birliği, dayanışması ve müşterek mukavemetinin her zamankinden daha büyük bir stratejik önem kazandığı vurgulandı.
TDT güçlendirilecek
TDT’yi Türk Dünyası’nın ortak vizyonunu ortaya koyan, bölgesel ve uluslararası barış, istikrar ve refaha yapıcı bir şekilde katkıda bulunan, giderek daha etkili ve nüfuzlu bir platform olarak daha da güçlendirme konusundaki kararlılık vurgulandı. Üye devletlerin güvenliğine, istikrarına, egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve uluslararası devlet sınırlarının dokunulmazlığına saygı ve bunların desteklenmesine ilişkin ilkeler ile iç işlerine karışmama ilkesi hatırlatıldı.
Gazze ve Suriye
Kıbrıs meselesinin, Ada’daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme ulaştırılması ihtiyacı vurgulandı. Türk Dünyasının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türk halkının, özden gelen eşit haklarını güvence altına alma çabalarına destek verildi. Gazze’de bulunan herkes için güvenlik ve istikrarı sağlamak ve yeniden inşa ile toparlanmanın yolunu açmak amacıyla BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 (2025) sayılı Kararının ve Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Plan’ın tam olarak uygulanması gerektiği belirtildi. İsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı bir çözüm bulunması ve ilgili BM kararları uyarınca iki devletli çözümün hayata geçirilmesi ihtiyacı vurgulandı. Suriye’nin toprak bütünlüğü ve birliğinin yanı sıra ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına yönelik destek ifade edildi.
Futbol için istişareler
Üye ülke vatandaşı futbolcuların liglerde “yabancı olmayan futbolcu” statüsünde yer alması ve milli takımlar düzeyinde bir “Türk Kupası” turnuvası düzenlenmesi yönündeki istişareler kayda geçirildi.
Kazakistan Cumhurbaşkanı: Rusya da katılsın
AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU, ASENA YATAĞAN - TDT Zirvesi’nde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, iş forumunun gelecek yıl Kazakistan’da düzenlenmesini önererek “Teşkilâtımızın prestijini artırabilmek, aynı zamanda Rusya’nın da bu formata ya da gözlemci olarak teşkilâta katılmasını sağlamak için gereken adımları atmamız gerekiyor” diye konuştu.
KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman da “Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında ekonomik, bilimsel ve kültürel bir köprü olma hedefi ile hareket etmeye hazırız. Çabalarımızın temelinde Kıbrıs Adası’nda ve bölgemizde barış, istikrar ve işbirliğinin güçlendirilmesi bulunmaktadır” dedi.
‘Adım bekliyoruz’
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov da “Barış anlaşmasının imzalanması için gerekli adımların Ermenistan tarafından atılmasını bekliyoruz. Güney Kafkasya’da uzun vadeli ve güvenilir bir barışın sağlanmasını, bölgede çatışma döneminin yerini işbirliği döneminin almasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.
#gündem #cumhurbaşkanı #erdoğan #türk #dünyası #fethiyede
