Dr. Demir, Tip 2 diyabetin sessiz ilerleyebildiğini ve 35 yaşında taramayı önerdi

Tip 2 diyabetin uzun süre belirti vermeden ilerleyebileceğine dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Ulusoy Demir, "Kişi kendini sağlıklı hissederken, günlük hayatına normal şekilde devam ederken, sürekli yüksek seyreden kan şekeri damarlarımıza, kalbimize, böbreklerimize ve gözlerimize yavaş yavaş zarar vermeye başlar. Aile öyküsüne fazla kilo, bel ve karın çevresinde yağlanma, hareketsiz yaşam veya yüksek tansiyon gibi risk faktörlerinin eşlik etmesi durumunda ise yaş beklenmeden tarama yapılması gerekiyor" dedi.

Diyabet, başlangıç döneminde hafif belirtilerle seyrettiği için uzun süre fark edilmeyebiliyor. Sık idrara çıkma, aşırı susama, ağız kuruluğu, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme hastalığın belirtileri arasında yer alıyor. Özellikle Tip 2 diyabetin sinsi ilerleyebildiğini belirten Medical Park Ataşehir Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Ulusoy Demir, erken tanı, düzenli tarama ve yaşam alışkanlıklarının hastalığın kontrolündeki önemine dikkat çekti.

"Tip 2 diyabet sinsice ilerleyebiliyor"

Tip 2 diyabetin yavaş ilerleyen bir hastalık olduğunu dile getiren Uzm. Dr. Demir, kan şekeri seviyelerinin yıllar içinde kademeli olarak yükselmesi nedeniyle belirtilerin uzun süre fark edilmeyebileceğini söyledi. Demir, "Vücudumuz bu yavaş değişime belli bir süre uyum sağladığı için aşırı susama, sık idrara çıkma veya açıklanamayan yorgunluk gibi klasik belirtiler çok uzun süre, bazen yıllarca hiç hissedilmeyebilir. Asıl tehlike de tam olarak bu sessizlik dönemidir" diye konuştu.

"Aile öyküsü bulunanlar taramayı ertelememeli"

Ailesinde özellikle anne, baba veya kardeş gibi birinci derece yakınlarında diyabet bulunan kişilerin düzenli tarama yaptırmasının önemine değinen Uzm. Dr. Demir, "Hiçbir şikayeti veya ek risk faktörü bulunmayan yetişkinlerde diyabet taramalarına 35 yaşında başlanması öneriliyor. Aile öyküsüne fazla kilo, bel ve karın çevresinde yağlanma, hareketsiz yaşam veya yüksek tansiyon gibi risk faktörlerinin eşlik etmesi durumunda ise yaş beklenmeden tarama yapılması gerekiyor. Kilo problemi ve aile öyküsü bulunan çocuk ve ergenlerin de diyabet açısından değerlendirilmesi önem taşıyor" dedi.

"Açlık kan şekeri normal olsa da HbA1c yüksek çıkabilir"

Açlık kan şekeri ile HbA1c testinin farklı bilgiler sunduğunu kaydeden Uzm. Dr. Demir, açlık kan şekerinin ölçüm yapılan andaki değeri gösterdiğini, HbA1c testinin ise son üç aylık kan şekeri düzeyine ilişkin bilgi verdiğini kaydetti. Uzm. Dr. Demir, "Açlık şekerimiz normal halde HbA1c yüksek çıkabilir. Açlık kan şekeri sadece kan verdiğiniz o anın anlık değeridir. Ancak HbA1c dediğimiz test, son üç ayın kan şekeri değerlerini gösterir. Bu nedenle yalnızca sabah bakılan açlık şekerine güvenip bende diyabet yok demek yanıltıcı olabilir" ifadelerini kullandı.

"İnsülin direnci Tip 2 diyabetin ilk aşaması"

İnsülin direncinin Tip 2 diyabet gelişiminde önemli bir rol oynadığını vurgulayan Uzm. Dr. Demir, normal şartlarda insülinin kandaki şekerin hücrelere girerek enerjiye dönüşmesini sağladığını anlattı. İnsülin direnci geliştiğinde hücrelerin insüline yeterli yanıt veremediğini ve pankreasın kan şekerini dengelemek için daha fazla insülin üretmeye çalıştığını ifade eden Uzm. Dr. Demir, bu sürecin zamanla Tip 2 diyabete dönüşebileceğini söyledi.

"Fazla kilo ve hareketsizlik diyabet riskini artırıyor"

Fazla kilo, hareketsizlik ve yanlış beslenme alışkanlıklarının Tip 2 diyabetin gelişiminde etkili olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Demir, özellikle bel ve karın çevresindeki yağlanmanın insülin direncini artırabildiğini belirtti. Çocuklarda ve gençlerde diyabet görülme sıklığındaki artışa da dikkat çeken Uzm. Dr. Demir, "Paketli gıdaların, rafine şeker içeren içeceklerin ve fast-food tüketiminin artması çocukların küçük yaşlardan itibaren aşırı kalori ve karbonhidrat yüküne maruz kalmasına neden oluyor. Yüksek kalorili beslenmenin hareketsiz bir yaşamla birleşmesi, çocukların metabolik dengesini çok erken yaşta bozarak Tip 2 diyabete zemin hazırlıyor" dedi.

"Günlük yaşam alışkanlıkları değiştirilmeli"

Diyabetten korunmada geçici diyetler yerine sürdürülebilir yaşam tarzı değişikliklerinin benimsenmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Demir, işlenmiş gıdaların ve rafine şeker içeren yiyecek ve içeceklerin sınırlandırılmasını, lif oranı yüksek besinlerin tercih edilmesini önerdi. Düzenli fiziksel aktivitenin de önem taşıdığını ifade eden Uzm. Dr. Demir, "Her gün yapılacak 30-45 dakikalık orta tempolu egzersizler bile kasların kandaki şekeri kullanmasını sağlayarak insülin direncini azaltmaya yardımcı olur. Özellikle bel ve karın çevresindeki yağlanmayı kontrol altına almak ve kilonun yüzde 5 ila 10'unu vermek bile diyabet riskini ciddi oranda azaltabilir" dedi.

"Kontrolsüz diyabet birçok organa zarar verebilir"

"Kontrol altına alınmayan diyabetin, vücudun birçok organını etkileyebileceğini belirten Uzm. Dr. Demir, "Özellikle kalp ve beyin damarları, böbrekler, gözler ve sinir sistemi risk altındadır. Yüksek kan şekeri damar yapısını bozarak kalp krizi ve inme riskini artırabilir, böbrek hasarına ve görme kaybına yol açabilir. Sinir sisteminde oluşan hasar ise özellikle ayaklarda his kaybına ve iyileşmeyen yaralara neden olabilir" açıklamasında bulundu.

"Kan şekeri takibi hastaya özel planlanmalı"

Diyabet tanısı alan kişilerin kan şekeri takibinin, uygulanan tedaviye ve hastalığın seyrine göre planlanması gerektiğinden bahseden Uzm. Dr. Demir, "Parmak ucu ölçüm cihazlarının yanı sıra kola takılarak 24 saat boyunca ölçüm yapan sensörler de kullanılabiliyor. Özellikle insülin kullanan veya kan şekeri dalgalanmaları fazla olan hastalarda ölçüm sıklığı artırılabiliyor. Ölçümlerin sıklığı ve zamanlaması hastaya özel belirlenmeli, evde yapılan takibin yanı sıra hekimin önerdiği aralıklarla kan testleri de ihmal edilmemelidir" dedi.