Hakan Fidan, Sinirlioğlu'nun BM adaylığını değerlendirdi: “Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı”

(ANKARA) - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu'nu Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği'ne aday göstermesine ilişkin, "Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı" dedi. Fidan, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin de "Artık bu savaşlar taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varmak zorundalar" diye konuştu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Atlanta kentinde 30-31 Ekim'de düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İlk olarak toplantıdaki oturumları ve ikili görüşmelerini değerlendiren Fidan, dışişleri bakanlarının aralıkta Miami'de düzenlenecek Liderler Zirvesi'ne hazırlık amacıyla üç oturumda bir araya geldiğini söyledi.

"Biz üç oturumda küresel krizleri, enerji krizini ve tedarik zincirlerindeki sıkışmayı açıkçası ele aldık" diyen Fidan, Karadeniz ve Kızıldeniz'de deniz ticaretinin aksamasının dünya genelinde tedarik zincirlerini etkilediğini belirtti. Fidan, oturumlarda uluslararası toplumun bu sorunları çözmek için atabileceği adımları tartıştıklarını aktardı.

"ZAMAN ZAMAN SERT TARTIŞMALAR YAŞANSA DA İÇERİDE, NİTELİKLİ TARTIŞMALAR OLDU"

Fidan, Rusya'nın da bulunduğu bir masada Karadeniz'deki sorunları ve Rusya-Ukrayna savaşının enerji alanındaki etkilerini tartışmanın kolay olmadığını, ancak tarafların tutumlarını açıkça ortaya koymalarına ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Türkiye'nin arabuluculuk rolünün yanı sıra sorunların çözümüne yönelik öneriler geliştirmeyi önemsediğini belirten Fidan, şöyle konuştu:

"Zaman zaman sert tartışmalar yaşansa da içeride, nitelikli tartışmalar oldu. Bizim de Türkiye olarak var olan sorunların hem pratik çözümüne hem de sistemik manada tekrar etmemesi için neler yapılması gerektiğine ilişkin ciddi tekliflerimiz oldu."

Toplantı kapsamında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya geldiğini aktaran Fidan, Rusya, İngiltere, Fransa, Meksika, Almanya, Avrupa Birliği ve Suudi Arabistan temsilcileriyle de görüştüğünü söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın dış politikada üstlendiği rolün etkisini bu toplantılarda gördüklerini belirten Fidan, "Gerçekten Türkiye uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktör" dedi.

İkili görüşmelerde küresel ve bölgesel sorunları ele aldıklarını belirten Fidan, katılımcı ülkelerin hemen hepsinin ABD ile İran arasında yeniden çatışma çıkmaması ve diplomasiye fırsat verilmesi konusunda hemfikir olduğunu söyledi. Fidan, bu yaklaşımın Karadeniz'de ve İsrail'in yayılmacılığının önlenmesinde de sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.

"ARTIK BU SAVAŞLAR TAŞINAMAZ"

Rusya-Ukrayna savaşı ve ABD-İran ihtilafında diplomatik çözüm beklentisine ilişkin soru üzerine Fidan, Rusya ile Ukrayna arasında yaklaşık beş yıldır süren savaşın büyük yaralar açtığını ve dünya ekonomisine zarar verdiğini söyledi. Başta Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok ülkenin savaşın ekonomik ve toplumsal maliyetini uzun süre gizlemeye çalıştığını savunan Fidan, bu maliyetin artık Avrupa başkentlerinde siyasi sonuçlar doğurduğunu belirtti.

Fidan, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının enerji ve ticarette yaşanan aksamaların etkisini artırdığını söyledi. Avrupa sanayisinin Rusya'dan aldığı ucuz enerjiyle üretim yaptığını, bu üretime bağlı ticari ve finansal faaliyetlerin iç içe geçtiğini anlatan Fidan, toplam kaybı hesaplamanın güçleştiğini ifade etti. Savaşın sona ermesinin ardından Avrupa ile Rusya arasındaki ilişkilerin de yeniden tanımlanması gerektiğini belirten Fidan, şunları söyledi:

"Artık bu savaşlar taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varmak zorundalar. Onun da ötesinde Avrupa ile Rusya arasında yapıcı ilişkinin yeniden tanımlanması gerekiyor barıştan sonra. Çünkü Ukrayna'nın yapacağı Rusya'yla bir barış sadece iki ülke arasında olmayacak. Avrupa'yla da Rusya'nın bir manada barışmaya ihtiyacı var. Belli ilişkileri tekrar başlatmaya ihtiyacı var."

KARADENİZ'DEN TAHIL SEVKİYATI İÇİN YOĞUN TEMAS

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD ile İran arasındaki ihtilafın bir an önce giderilmesi gerektiğini belirten Fidan, Karadeniz'de ise Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ve enerji ürünlerinin dünya piyasalarına ulaştırılamadığını söyledi. Fidan, tahıl sevkiyatının aksamasının gıda güvenliği açısından ciddi bir sorun olduğunu belirterek, "Bu noktada çok yoğun bir temas trafiğimiz var. Özellikle tahılın Karadeniz'den çıkartılıp uluslararası piyasalara gidebilmesi için bu konuda ciddi çalışmalarımız var. Umarım bu savaş da durur. Çünkü çok sayıda insan ölüyor" dedi.

Savaşın insani, ekonomik ve jeostratejik maliyetlerine dikkati çeken Fidan, savaşın yayılmasına ilişkin başından beri kaygı duydukları senaryoların gerçekleştiğini söyledi. Fidan, savaşın daha geniş bir alana yayılması ihtimaline karşı uluslararası ve bölgesel aktörleri uyardıklarını belirtti.

"BİZİM AMACIMIZ TIKANMAYI AŞMAYA YÖNELİK BİR DİPLOMATİK KATKI"

Son olarak Türkiye'nin Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliği'ne aday göstermesine ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, Türkiye'nin çok taraflılığa ve uluslararası kurumların işleyişine önem verdiğini söyledi. Fidan, BM Genel Sekreteri seçiminde gözetilen teamüllerden birinin coğrafi sıra olduğunu, bu kez sıranın Latin Amerika'da bulunduğunu belirtti.

Türkiye'nin bu teamüle saygı duyduğunu ifade eden Fidan, yaklaşık bir yıldır devam eden seçim sürecinde Latin Amerika'dan gösterilen adaylar üzerinde uzlaşı sağlanamadığını söyledi. Bazı ülkelerin tavsiyelerini de dikkate aldıklarını belirten Fidan, BM tarihinde benzer tıkanmalar yaşandığında başka bölgelerden de aday gösterildiğini aktardı.

Sinirlioğlu'nun Aralık 2024'te Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterliği'ne seçildiğini, daha önce Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği ve Dışişleri Bakanlığı görevlerinde bulunduğunu hatırlatan Fidan, kendisiyle hem Milli İstihbarat Teşkilatı'nda hem de Dışişleri Bakanlığı'nda yakından çalıştığını söyledi. Fidan, Sinirlioğlu'nun Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yıllardır desteklediği ve güvendiği bir isim olduğunu belirtti.

Fidan, Birleşik Arap Emirlikleri'nin adayının da son oylamada yüksek oy alamaması üzerine başvuru kararı aldıklarını belirterek, "Bununla ilgili şartlar gerçekleşirse, böyle bir adayımız var, başvuralım kararını çok önce almıştık. Çünkü bir tıkanma olabileceğini öngörüyorduk" dedi.

Türkiye'nin daha önce gayriresmi temaslarda bulunduğunu, seçim sürecindeki tıkanmanın belirginleşmesi üzerine Sinirlioğlu'nun adaylığını Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzaladığı mektupla BM'ye resmen sunduklarını bildiren Fidan, oylamaların süreceğini söyledi. Adayların ağırlıklı olarak Latin Amerika'dan olduğunu belirten Fidan, "Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı" diye konuştu.