Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un imzasıyla Meclis Başkanlığına sunulan kanun teklifi 3 maddeden oluşuyor. Teklifin genel gerekçesinde, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de imzalandığını hatırlatıldı.

Anlaşma ile bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde bölge ülkeleri arasında stratejik diyaloğun ve karşılıklı güvene dayalı birlikte çalışma kültürünün güçlendirilmesinin, Orta Doğu'da ve ötesinde işbirliğine ve kolektif caydırıcılığa dayalı güvenlik yaklaşımının tesis edilmesinin ve bölgenin sorunlarına bizzat bölge içinden çözümler üretilmesinin hedeflendiğini belirtilen gerekçede, şunlar ifade edildi:

"Bölgemizde bu şekilde saldırganlığın caydırılmasıyla kalıcı bir istikrar ve güvenlik ortamının tesis edilmesi halinde bunun orta ve uzun vadede tüm bölge ülkeleri üzerinde son derece olumlu sosyo-ekonomik etkilerinin olacağı değerlendirilmektedir. Mekke Anlaşması'nda taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin korunması amacıyla işbirliği yapmayı ve bu doğrultuda, BM Şartı'ndan kaynaklanan savunma haklarının kullanılmasında her bir tarafın kendi anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde askeri imkan ve yeteneklerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere uygun görecekleri tedbirlerle birbirlerine destek olmayı taahhüt etmektedirler."

Anlaşmanın, kolektif savunma hükmünün tatbik edilmesinin kendiliğinden işlemeyeceği ve bu hususun yapılacak istişareler neticesinde mutabakatla alınacak kararlara dayalı olacağı bildirilen gerekçede, "Mekke Anlaşması bu çerçevede terörizm dahil tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehdit ve saldırılara karşı taraf devletlerin savunma ve güvenliğini kolektif caydırıcılık temelinde güçlendirmeyi ve bu kapsamda tarafların silahlı kuvvetleri arasında birlikte çalışabilirlik, işbirliği ve koordinasyonun artırılmasını hedeflemektedir." ifadesine yer verildi.

Anlaşmanın, savunma sanayi alanındaki işbirliğinin de derinleştirilmesi amacını taşıdığını belirtildi.

Mekke Anlaşması'nın, bölgesel sahiplenme, işbirliğine dayalı güvenlik ve kapsayıcılık ilkeleri üzerine inşa edildiği ve tamamen savunma odaklı anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığı vurgulanan gerekçede, şunlar kaydedildi:

"Anlaşma, bölgesel barış, istikrar ve güvenliğe katkıda bulunma arayışında olan, uluslararası hukuka saygılı ve toprak bütünlüğü, egemen eşitlik ve içişlerine karışmama ilkelerini benimseyen tüm bölge ülkelerinin katılımına açıktır. Mekke Anlaşması, ülkemizin diğer ittifaklarından veya anlaşmalarından kaynaklanan ikili veya çok taraflı hiçbir yükümlülüğünü ortadan kaldırmamakta veya bunların yerine geçmemektedir. Aksine, anlaşmanın etkin şekilde uygulanmasıyla Orta Doğu bölgesinde sağlanması hedeflenen istikrar ve güvenlik ortamı, üyesi olduğumuz diğer bir ittifak olan NATO'nun Avrupa-Atlantik güvenliği bağlamındaki amaçlarıyla da uyumludur. Anlaşma kapsamında üstlenmekte olduğumuz yükümlülükler, ülkemizin NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerine halel getirmemektedir. Mekke Anlaşması'nın aramızdaki güvenlik ve savunma işbirliğinin derinleştirilmesi suretiyle Suudi Arabistan ve Pakistan ile ikili ilişkilerimizi yeni bir düzeye taşıyacağı, aynı zamanda kapsayıcı bir bölgesel işbirliği mekanizması sunarak bölgemizde güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik yapıcı ve önalıcı gayretlerimize destek olacağı değerlendirilmektedir."

Kanun teklifi, esas komisyon olarak havale edildiği Dışişleri Komisyonunda görüşülecek. Komisyonda kabul edilmesinin ardından TBMM Genel Kurulunun gündemine alınacak.