Osmanlı posta tarihi sempozyumu 7 ülkeden uzmanların katılımıyla başladı

Osmanlı Posta Tarihi Araştırma Derneği (OPTAD) ile Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi (FSMVÜ) işbirliğinde düzenlenen uluslararası katılımlı "Osmanlı Posta Tarihi Sempozyumu" başladı.

Üniversitenin Gülhane Yerleşkesi'ndeki Aziz Sancar Salonu'nda posta tarihinin yalnızca pul ve damgalardan ibaret olmadığına dikkat çekilmesi amacıyla gerçekleştirilen sempozyumda, posta ağlarının diplomasi, ticaret, ulaşım, savaşlar, kültür ve uluslararası ilişkilerle bağlantısı değerlendiriliyor.

Etkinlik öncesi AA muhabirine açıklamalarda bulunan FSMVÜ Orta Doğu ve Afrika Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (ORDAM) Müdürü Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, Osmanlı posta tarihiyle ilgili çalışmalar bulunmakla birlikte alanında bu nitelikte bir sempozyumun ilk kez düzenlendiğini söyledi.

Sempozyumun tasarım olarak geleneksel toplantılardan ayrıldığını belirten Kurşun, "Bir tarafta akademisyenler, bir tarafta posta tarihiyle ilgili çalışmalar yapan koleksiyonerler var. Amacımız hem akademisyenleri hem de ömrünü posta malzemesi toplamaya adamış koleksiyonerleri bir araya getirmek ve iki tarafın birikimini ortaya koymak. Böylece hem Osmanlı posta tarihinin ortaya çıkmasına hem de bugün dolaşımda olan bu malzemelerin muhafazası, kullanılması, akademik amaçlarla değerlendirilmesine imkan sağlayacak farkındalık meydana getirmektir." dedi.

"Teşkilatın yapısı ve iktisadi alandaki katkıları ele alınacak"

Prof. Dr. Kurşun, sempozyuma katılan akademisyenlerin arşiv belgeleri ışığında özellikle 19. yüzyılın ortasından itibaren başlamış posta teşkilatını ele alıp inceleyecekleri bilgisini vererek, şunları kaydetti:

"Ayrıca koleksiyonerler de kendilerinin topladıkları ve bugün arşivlerde bulma imkanımız olmayan, bir araştırmacının normal şartlarda ulaşamayacağı belgeleri ve bilgileri bize sunmuş olacak. Dolayısıyla Osmanlı posta teşkilatının 1840'lardan sonra kuruluşundan itibaren verilmiş yerli yabancı imtiyazlar, teşkilatın yapısı ve doğurduğu sosyoekonomik sonuçlar yani iktisadi alandaki katkıları ele alınacak. İki gün sürecek sempozyumda 30 kadar tebliğ tartışılacak. Daha sonra bu sempozyum bir kitap haline dönüştürülerek ilim alemine takdim edilecek."

Açılıştaki konuşmasında da insanlık tarihinin en eski ve en hayati iletişim aracı olan postanın çağlar boyunca medeniyetlerin aynası olduğunu vurgulayan Kurşun, "Değişim rüzgarlarından kayıtsız kalmayan Osmanlı Devleti de 1840'lardan itibaren modern posta teşkilatını hayata geçirmiş ve bizlere bugün hayranlıkla inceleyeceğimiz muazzam bir miras bırakmıştır." şeklinde konuştu.

"Haberleşme devletlerin egemenliğiyle doğrudan ilişkili"

FSMVÜ Rektörü Prof. Dr. Nevzat Şimşek ise posta tarihinin devlet yönetimi ve ekonomiyle doğrudan bağının bulunduğunu ifade etti.

Haberleşmenin devletlerin kurumsal kapasitesini belirleyen temel bir unsur olduğunu vurgulayan Şimşek, şöyle konuştu:

"İlk bakışta çok özel bir tarih alanı gibi görünen bu konu aslında devletlerin nasıl yönetildiğine, ekonomilerin nasıl geliştiğine, toplumların birbiriyle nasıl ilişki kurduğuna dair önemli soruların kapısını açıyor. Bir devlet geniş coğrafyaları nasıl yönetir? Merkez ile taşra arasında nasıl bir bağ kurar? Ticaretin güvenliğini, bilginin dolaşımını nasıl sağlar? Bu sorular bizi devletlerin kurumsal kapasitesini belirleyen temel meselelerden birine götürüyor. Çünkü bir devletin gücü sahip olduğu toprakların büyüklüğü kadar o topraklar arasında kurabildiği iletişimin hızıyla da güvenilirliğiyle de sürekliliğiyle de ölçülür."

Osmanlı Menzil Teşkilatı ve 1840 posta reformunun idari kapasiteyi geliştirme arayışının önemli adımları olduğunu kaydeden Şimşek, konunun ekonomik boyutuna da dikkati çekti.

Şimşek, düzenli ve güvenilir bir posta ağının mesafelerin ekonomik maliyetini azaltacağını vurgulayarak, "Ancak haberleşmenin ekonomik boyutun ötesinde devlet egemenliğiyle doğrudan ilişkili bir yönü daha var. 19. yüzyılda haberleşme ağları, uluslararası ticaretin gelişmesiyle birlikte devletler arasındaki nüfuz mücadelesinin de önemli araçlarından biri haline geldi. Osmanlı topraklarında faaliyet gösteren yabancı posta teşkilatları ve bunlara tanınan imtiyazlar, ticari ihtiyaçlarla siyasi güç ilişkilerinin nasıl iç içe geçtiğini gösteren dikkat çekici örneklerdir. 19. yüzyılda posta hatları, telgraf ağları ve ulaşım güzergahları üzerinden yürütülen tartışmaların benzerlerini bugün dijital altyapılar ve veri akışları üzerinden takip edebiliriz. Teknoloji değişti, haberleşmenin hızı ve ölçeği büyüdü ancak temel sorular değişmedi." ifadelerini kullandı.

OPTAD Genel Sekreteri Oral Avcı ile PTT İstanbul 1. Bölge Müdürü Ali Kurt da birer konuşma yaparak sempozyumun kapsamına ve önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kapanış oturumu Sirkeci Büyük Postane'de yapılacak

Açılış konuşmalarının ardından gerçekleştirilen ilk oturumu FSMVÜ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Fahameddin Başar yönetti.

Oturumda OPTAD Başkanı Turhan Turgut "1840 Posta Reformu ve Sivil Postanın Kuruluşu", Prof. Dr. Zekeriya Kurşun ise "Osmanlı'da Resmi Evrakların Nakli Sırasında Kullanılan Muhafaza Araçları: Zorunlu Zarf Kullanımı ve Beduh Çekilmesi" başlıklı bildirilerini sundu.

Sempozyum kapsamında İtalya'dan Dr. Claudio Ernesto Mario Manzati, Kosova'dan Dr. Zekirja Shabani, Slovenya'dan Peter Suhadolc, Bulgaristan'dan Prof. Orlin Stamenov Sabev, Yunanistan'dan George Thomareis, Lübnan'dan Semaan Bassil ve Romanya'dan Francisc Ambrus bildirilerini paylaşacak.

Yarın sona erecek sempozyumun kapanış oturumu ise Osmanlı posta tarihinin simge yapılarından Sirkeci Büyük Postane'de gerçekleştirilecek.