Türk devletleri Ankara zirvesinde tarımdan uzaya kadar işbirliklerine odaklanacak

Türkiye'nin ev sahipliğinde 29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13'üncü Zirvesi'nde gözler tarımdan uzaya, ticaretten ulaştırmaya kadar çeşitli alanlarda yapılacak işbirliklerine çevrildi.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, 2026 yılı "Türk Dünyası Turizm Başkenti" seçilen Ankara, temmuz ayındaki NATO Zirvesi'nin ardından bir başka uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda, Türk dünyası liderlerinin bir araya geleceği Türk Devletleri Teşkilatı 13'üncü Zirvesi, 29-30 Ekim'de başkentte yapılacak.

Teşkilatın etkinlik takvimine göre, Dışişleri Bakanları Konseyi 29 Ekim'de toplanacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek zirve toplantısı da "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla 30 Ekim'de gerçekleştirilecek.

Toplantıda teşkilat bünyesindeki işbirliğinin mevcut durumu ve geleceğe yönelik perspektiflerin yanı sıra ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması öngörülüyor.

Türk Dünyası 2040 Vizyonu'ndaki ekonomik başlıklar da masada

Liderlerin, siyasi işbirliği, ticaret ve yatırım, ulaştırma ve bağlantısallık, enerji, dijital dönüşüm, kültürel ve insani işbirliği ile kurumsal gelişim başta olmak üzere TDT'nin öncelikli faaliyet alanlarında kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmeleri bekleniyor.

Bu kapsamda, Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın pekiştirilmesine ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut işbirliğinin ilerletilmesine özel önem atfedilecek.

Ayrıca zirvede Türkiye, TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan'dan devralacak. Zirvede, devlet başkanlarının, işbirliğinin derinleştirilmesine ve TDT'nin kurumsal yapısının daha da güçlendirilmesine yönelik çeşitli karar ve belgelerle birlikte Ankara Bildirisi'ni kabul etmeleri öngörülüyor.

Zirvede Türk iş dünyasının çeşitli etkinliklerle bir araya gelmesi bekleniyor. Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük prosedürleri ve lojistik maliyetler bu görüşmelerde ön plana çıkacak.

Öte yandan, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un 30 Ekim'de Türk iş dünyasıyla buluşması planlanıyor.

Dijital teknolojiler ve uzayda işbirliği konuşulacak

Teşkilata üye ülkelerin masasında ulaştırmadan dijital teknolojilere, tarımdan uzaya kadar işbirlikleri de bulunuyor.

Orta Koridor, Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önemli fırsatlar barındırıyor.

Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma işbirliğinin unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

TDT üyeleri arasında dijital ekonomi alanındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilerek bu faaliyetlerin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Bu kapsamda Türkiye, haziranda söz konusu anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştu.

Tarım alanında ortak veri platformu kurulacak

Dijital alandaki işbirliği tarım alanına da yansıyor. Bu kapsamda üye devletler arasında veri değişimi ve akıllı çözümler için "TDT Dijital Tarım Veri Platformu" oluşturulması projesi öne çıkıyor.

Son olarak 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026), teşkilat koordinesinde yürütülen ortak küp uydu projesindeki mevcut işbirliğinin devamı niteliğindeki çerçeve anlaşma imzalandı.

Türkiye'nin TDT tam üyeleriyle ticareti yıllık 17 milyar dolara dayandı

Zirvede yapılacak görüşmelerin ve toplantıların, ekonomik ve ticari ilişkilere katkı sağlaması öngörülüyor.

Türkiye, son yıllarda teşkilata üye ülkelere karşı net ihracatçı konumunda bulunuyor.

Türkiye'nin, teşkilata tam üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a ihracatı 2021'de 6,2 milyar dolar, bu ülkelerden ithalatı 4,2 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu tutarlar 2022'de 6,9 milyar dolarlık ihracata karşılık 6,2 milyar dolarlık ithalat olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin ihracatı 2023'te 8,8 milyar dolara çıkarken, ithalatı 6,4 milyar doları buldu.

Söz konusu ihracat 2024'te 10 milyar dolara ulaşırken, Türkiye'nin bu ülkelerden ithalatı 6,5 milyar dolar oldu.

Türkiye'nin ihracatı 2025'te 9,6 milyar dolar, ithalatı 7,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Böylece Türkiye ile TDT'ye üye ülkeler arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.

Ülkeler bazında geçen yılki ihracata bakıldığında, Kazakistan 3,2 milyar dolarla ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan takip etti.

Türkiye'den 8 ayda 6,1 milyar dolarlık ihracat

Türkiye'nin üye ülkelere ihracatı bu yılın 8 ayında 6,1 milyar doları, ithalatı 5,4 milyar doları buldu. Böylece söz konusu dönemde dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaştı.

İhracat tutarının içinde ilk sırada 2 milyar dolarla Kazakistan geldi. Söz konusu ülkeyi 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan izledi.

TDT bünyesinde "üye ülkeler"in yanı sıra Türkmenistan, Macaristan, KKTC "gözlemci ülkeler", Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da "gözlemci kuruluş" olarak yer alıyor.