‘Üç ülkeden birine saldırı hepsine yapılmış sayılacak’ Mekke Anlaşması Meclis’te

Ayşegül Kahvecioğlu - Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’nın onay sürecinde yeni bir aşamaya geçildi. Anlaşma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla dün Meclis’e gönderildi. Ancak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu’na katılmak üzere Kırgızistan’da bulunması sebebiyle anlaşmanın yasa teklifine dönüştürülmesi süreci dün tamamlanamadı. Kurtulmuş’un Türkiye’ye dönmesiyle anlaşma TBMM Başkanı imzasıyla yasa teklifine dönüştürülecek ve Dışişleri Komisyonu’na havale edilecek.

16 maddeden oluşuyor

TBMM’ye ulaşmasının ardından ağustostan bu yana merak edilen Mekke Anlaşması’nın içeriği de ortaya çıktı. Anlaşma 16 maddeden oluşuyor.

Türk askeri de gidebilecek

■ Üç ülke birbirlerinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak için iş birliği yapacak. Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacak.

■ Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan’dan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, üç ülkenin tamamına yönelik saldırı kabul edilecek. Bu durumda diğer iki ülke, saldırıya uğrayan ülkeye mevcut imkânları çerçevesinde derhal yardım edecek. Bu madde Türkiye’nin Pakistan veya Suudi Arabistan’a muharip birlik gönderip göndermeyeceği tartışmasının merkezinde yer alıyor. Ancak madde, her saldırı durumunda otomatik olarak asker gönderilmesini açıkça zorunlu kılmıyor. Asker gönderme için Meclis’ten ayrıca tezkere çıkarılması gerekiyor.

■ Taraflar savunma, güvenlik ve savunma sanayii alanlarında daha yakın iş birliği yapacak.

■ Üç ülke uluslararası güvenlik konularında düzenli görüşmeler gerçekleştirecek.

Terörle mücadele işbirliği

■ Taraflar, terörle mücadelede mevcut iş birliğini geliştirecek. Metinde iş birliğinin operasyonel seviyeyi de kapsayacağı açıkça belirtiliyor. Böylece terörle mücadele alanındaki ortak çalışmaların yalnızca bilgi alışverişiyle sınırlı kalmaması öngörülüyor.

Askeri personel değişimi

■ Üç ülke arasında askeri personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar gerçekleştirilecek. Silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilmesi için ortak konuşlanma ve faaliyetler teşvik edilecek. Madde ile Türk askerinin Pakistan veya Suudi Arabistan’da eğitim, tatbikat ya da üzerinde mutabık kalınacak diğer askeri faaliyetler kapsamında konuşlandırılmasına dayanak oluşturabilecek hükümler içeriyor.

Ortak silah üretimi

■ Taraflar savunma sanayii alanında ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve araştırma-geliştirme projeleri yürütecek. Bu kapsamda askeri teknolojiler geliştirilecek, uzmanlık ve tecrübe paylaşılacak, insan kaynağı yetiştirilecek. Böylece Türkiye’nin savunma sanayii şirketleri ile Pakistan ve Suudi Arabistan’daki kuruluşlar arasında ortak üretim ve teknoloji geliştirme projelerinin önü açılıyor.

İstihbarat paylaşımı yapılacak

■ Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında istihbarat iş birliği geliştirilecek. Taraflar, üzerinde anlaşmaya vardıkları güvenli iletişim kanalları aracılığıyla istihbarat paylaşacak. Bilgi güvenliği, gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallara uyulacak.

Savaşta silah ve mühimmat desteği

■ Üç ülke barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda birbirlerine lojistik destek sağlayacak. Bu kapsamda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatın temini öngörülüyor.

■ Taraflar, anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında bu metni hukuki dayanak olarak kabul edecek. Gerekli görülmesi halinde anlaşmanın uygulanabilmesi için ek yasal düzenlemeler önerilecek.

■ Mekke Anlaşması, taraf ülkelerin daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecek. Bu hüküm, Türkiye’nin NATO üyeliğinden doğan mevcut yükümlülüklerinin korunmasını da kapsıyor.

10 yıl geçmeden çekilme yok

■ Anlaşma, üç ülkenin kendi iç hukuklarına göre onay işlemlerini tamamlamasının ve son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesinin ardından yürürlüğe girecek. Anlaşmanın geçerlilik süresi sınırlandırılmıyor ancak taraflardan herhangi birinin anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl boyunca metinde düzenlenen olağan çekilme hakkını kullanamayacağı belirtiliyor. 10 yılın ardından anlaşmadan ayrılmak isteyen ülkenin, kararını en az üç ay önceden diğer taraflara yazılı olarak bildirmesi gerekecek. Ayrıca anlaşmadan ayrılan ülkenin daha önce kararlaştırılmış ve devam eden projelerle ilgili yükümlülükleri, metinde öngörülen şekilde sürecek. Gizli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler de anlaşmadan çekildikten sonra devam edecek.

Gizli askeri bilgiler korunacak

■ Anlaşma kapsamında paylaşılan gizlilik dereceli bilgi ve belgeler korunacak. Bu bilgiler taraf ülkeler dışındaki devlet, şirket veya kişilerle paylaşılamayacak. Gizli bilgilere yalnızca gerekli güvenlik yetkisine sahip kişilerin erişmesine izin verilecek.

■ Anlaşmanın yorumlanmasından veya uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar, taraflar arasında istişare ve görüşmeler yoluyla çözülecek. Anlaşmanın hükümleri ancak üç ülkenin ortak mutabakatı ve oybirliğiyle değiştirilebilecek. Yani üç ülkeden birinin onayı olmadan anlaşmanın hükümlerinde                 değişiklik yapılamayacak.

Üçlü savunma komitesi

■ Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komite yılda iki kez toplanacak. Ülke liderleri de gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelebilecek. Komitenin çalışmalarını yürütmek üzere merkezi Suudi Arabistan’da bulunan bir sekretarya oluşturulacak. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak ve genel sekreterlik görevi üçer yıllık dönemlerle ülkeler arasında dönüşümlü yürütülecek. (Bu hüküm hayata geçirilmişti)

‘Hedefimiz bölgemizde istikrarın korunması’

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın TBMM’ye sunulmasına ilişkin sosyal medya hesabında bir açıklama yapan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, “Bu stratejik ortaklık; kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesini, savunma alanındaki ortak kabiliyetlerin artırılmasını ve bölgemizde güvenlik ve istikrarın korunmasını hedeflemektedir” değerlendirmesinde bulundu. ● ANKARA Milliyet

Gül: Tarihi bir gelişme

AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, TBMM’ye sunulan Mekke Anlaşması konusunda Genel Kurul’da değerlendirmelerde bulundu. Gül, “Ülkemizi ve tüm coğrafyamızı ilgilendiren bir tarihî gelişmedir; tarihî bir eşikteyiz. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde yapılan tüm temaslarla hem bölgesel hem küresel barışın ortaya konması adına çok önemli bir dönemin eşiğindeyiz” dedi. Gül, Mekke ittifakının bölgede kalıcı barışı tesis etmek, ortak güvenliği sağlamak ve bölgedeki tüm vatandaşların ortak güvenliği adına yapılan çok önemli bir ittifak ve anlaşma olduğunu vurguladı. ● EVRİN GÜVENDİK Ankara

Oktay: Henüz komisyona ulaşmadı

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, TBMM’de gazetecilerin sorularını yanıtladı. Oktay, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Dışişleri Komisyonu’nda ne zaman görüşüleceğine ilişkin soruya, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Meclis’e geldiğini biliyoruz. Henüz komisyonumuza ulaşmış değil. Komisyonumuza geldiği zaman zaten ilgili tüm siyasi parti temsilcileriyle birlikte tüm detaylı değerlendirmeleri yapacağız. An itibarıyla henüz komisyonumuza ulaşan bir şey yok” karşılığını verdi.