Aşırı tuz karaciğer için de risk taşıyor, DSÖ günlük 5 gramın altını öneriyor

Vücudun sıvı dengesini koruması ve normal işlevlerini sürdürülebilmesi için gerekli minerallerden biri olan tuz, gereğinden fazla tüketildiğinde sağlık üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor. Yapılan çalışmalara göre tuzun sadece tansiyon, kalp-damar ile böbrek üzerinde değil karaciğer üzerinde de olumsuz etkileri bulunuyor. Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, tuz tüketimi hakkında bilgi verdi.

Medicana Ataköy Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, aşırı tuz tüketiminin özellikle hipertansiyon, kalp-damar, böbrek hastalıklarının yanında karaciğer açısından önemli riskler taşıdığına dikkat çekerek, "Günlük beslenmede farkında olmadan alınan tuz miktarının azaltılması, kronik hastalıklardan korunmada önemli bir adım olarak öne çıkmaktadır. Dünya Salud Örgütü (DSÖ), yetişkinlerin günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını önermiştir. Bu miktar, yemeklere eklenen tuzun yanı sıra ekmek, peynir, zeytin, şarküteri ürünleri ve hazır gıdalarla alınan tuzu da kapsamaktadır. Tuzun temel bileşenlerinden biri olan sodyum, vücudun sıvı dengesinin düzenlenmesinde rol oynamaktadır. Ancak aşırı sodyum alımı, vücutta sıvı tutulmasını ve kan basıncının yükselmesini kolaylaştırmaktadır. Yüksek tansiyon ise kalp krizi, inme ve diğer kalp-damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü oluşturmaktadır. Ancak kronik hastalıklar çoğunlukla tek bir nedene bağlı olarak gelişmemektedir. Beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, genetik yatkınlık, yaş ve eşlik eden sağlık sorunları birlikte rol oynamaktadır. Bu nedenle tuz tüketiminin azaltılması, özellikle hipertansiyon ve kalp-damar hastalıkları açısından koruyucu yaşam tarzının önemli bir parçası olarak değerlendirilmektedir" dedi.

Böbrek sağlığı için tuz tüketimine dikkat

Böbreklerin vücuttaki su ve elektrolit dengesinin korunmasında ve fazla sodyumun atılmasında önemli görev üstlendiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, "Yüksek tuz tüketimi kan basıncını yükselterek böbrekler üzerindeki yükü artırabilir. Hipertansiyon ile böbrek hastalıkları arasındaki bu ilişki, zaman içinde böbrek fonksiyonlarının olumsuz etkilenmesine neden olabilmektedir. Özellikle kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerin tuz tüketimini kontrol altında tutması önem taşımaktadır. Bununla birlikte, tuz kısıtlamasının düzeyi hastanın mevcut hastalıklarına ve klinik durumuna göre belirlenmelidir" ifadelerini kullandı.

Normal kiloda olmak karaciğer hastalığı riskini ortadan kaldırmıyor

Yağlı karaciğer hastalığı denildiğinde çoğunlukla fazla kilo, obezite, insülin direnci ve metabolik sorunların akıllara geldiğine değinen Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, "Ancak normal vücut ağırlığına sahip kişilerde de karaciğer hastalığı gelişebilir. Eylül 2026'da Duke-NUS Tıp Fakültesi ve University College London araştırmacılarının katkısıyla yayımlanan deneysel bir çalışma, yüksek tuz içeren bir diyetin obez olmayan farelerde karaciğer metabolizmasını değiştirebildiğini ve iltihaplanma ile fibrozis süreçlerini tetikleyebildiğini gösteren bir araştırma yaptı. Araştırmada, karaciğerdeki yağ birikimi görece düşük olmasına rağmen belirgin iltihaplanma ve doku sertleşmesi gözlendi. Bu bulgular, normal kilodaki kişilerde görülen yağlı karaciğer hastalığının farklı biyolojik mekanizmalarla gelişebileceğine işaret etmektedir. Ancak söz konusu çalışma hayvanlar üzerinde gerçekleştirildiğinden, yüksek tuz tüketiminin insanlarda aynı mekanizmayla hastalığa neden olduğunu söylemek için ek araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır" şeklinde görüş verdi.

Gizli tuz kaynaklarına dikkat

Tuz tüketimini azaltmak isteyen kişilerin yalnızca yemeklere ekledikleri tuza değil, hazır ve işlenmiş gıdalara da dikkat etmesi gerektiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, "Ekmek, peynir, zeytin, turşu, şarküteri ürünleri, hazır çorbalar, paketli atıştırmalıklar ve çeşitli soslar günlük tuz alımını artırabilir. Tuz tüketimini azaltmak için yemek hazırlarken eklenen tuz miktarını kademeli olarak düşürmek uygun olur. Bunun yanında yemek masasında tuzluk bulundurmamak, yemeğin tadına bakmadan tuz eklememek, paketli ürünlerde tuz ile sodyum miktarlarını karşılaştırmak, hazır ürünlerin tüketimini sınırlandırmak, yemeklere limon, sarımsak ve baharat katarak lezzet vermek tuz tüketimini azaltan önlemler arasında sayılabilir. Genelde kaya tuzu, deniz tuzu, Himalaya tuzu sağlıklı gibi duruyor ama bu tuzların da temel bileşeni sodyum klorürdür. Dolayısıyla tuzun çeşidini değiştirmek de aşırı sodyum tüketiminin oluşturduğu riskleri ortadan kaldırmamaktadır. Belki potasyum içeren düşük sodyumlu tuz alternatifleri bazı kişiler için seçenek olabilir. Ancak böbrek hastalığı bulunanlar ve kandaki potasyum düzeyini yükseltebilen ilaçları kullananlar bu ürünleri hekim önerisi olmadan tüketmemeli. Ayrıca iyotlu tuz tercih edilmesi, iyot alımının desteklenmesi açısından önem taşımaktadır" dedi.

Kronik hastalıklardan korunmada bütüncül yaklaşım önemli

"Kronik hastalıkların önlenmesinde tek bir besin ya da alışkanlığa odaklanmak yerine genel yaşam tarzını değerlendirmek gerekir" diyen Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman, "Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması, sigara kullanılmaması ve kan basıncı, kan şekeri ile kolesterol düzeylerinin takip edilmesi bu yaklaşımın temel bileşenleri arasında yer alır. Ayrıca kronik hastalığı bulunan kişilerin ilaçlarını önerildiği şekilde kullanması ve düzenli hekim kontrollerini aksatmaması gerekir. Tuz tüketiminin azaltılması, bu önlemleri tamamlayan önemli bir adım olarak öne çıkmaktadır" şeklinde görüş verdi.