Aydın'da 1970'te üretimi biten yeşil cipler köylerde hâlâ yük taşıyor

Türkiye'nin en verimli dağlarına sahip illerin başında gelen Aydın'da arazi cipi olarak bilinen ve en son modeli 1970 yılında üretilen yeşil cipler halen köylünün vazgeçilmez ulaşım ve yük taşıma aracı olarak kullanılıyor. Sanayideki cip tamircileri baştan aşağıya yeniledikleri 70 yaşın üzerindeki cipleri aylarca çalışıp tamir ettikten sonra ilk günkü gibi kullanıcısına teslim ediyor.

Türkiye'de kişi başına en fazla araç düşen illerin başında gelen Aydın'da şehir merkezlerinde yaşayanlar sıfır kilometre araçlara rağbet gösterirken, kestane, incir ve zeytin üretiminin yoğun olduğu dağ köylerinde yaşayanlar ise asırlık yeşil ciplerden vazgeçmiyor. Cip sayısının oldukça fazla olduğu illerin başında gelen Aydın'da en yenisi 52 yıllık olan bu araçları tamir edecek usta da azalınca şehirde cip tamircileri randevu sistemi ile çalışıyor.

Mesleği babası Necati Özince'den öğrenip oğlu Necati Özince'ye devreden cip tamircilerinden Gürbüz Özince, eski ciplerde artık yedek parça sorunu yaşandığını bu nedenle tamirinin iyi bir ustalıkla yapılabildiğini söyledi. Buna rağmen 1952 yılında imal edilip trafiğe çıkan araçları bile baştan aşağı yenileyip kullanıcıların hizmetine sunduklarını belirten Özince, Türkiye'de ciplerin 75 yıldır kullanıldığını belirtti.

1974 yılından beri 3 kuşaktır cip tamiri yapıyorlar

Babası Necati Özince'nin asıl mesleğinin cipçi olduğunu ve tamir işlerinden anladığı için 1970-75 yıllarında arkadaşlarının arızalanan aracını tamir ederken meslek değiştirip tamirci olduğunu belirten Gürbüz Özince, "Eskiden Aydın merkez Ramazanpaşa Mahallesi'nde cipçiler durağı varmış. Babam da burada cipçi imiş. Tamir işinden anladığı için kendi aracını kendisi tamir ederken, arkadaşlarının da araçlarını tamir etmeye başlayınca meslek değiştirmiş. Yıllarca bu mesleği icra etti. Bu arada babam beni de yetiştirdi. Ben de oğlum Necati'yi yetiştirdim. Oğlumla birlikte 70 yıllık eski cipleri baştan aşağı yeniliyoruz" dedi.

Yeşil ciplerin tarihçesi

1941 yılında ilk olarak ABD ordusu için imal edilen 1951 yılından sonra da Türkiye'de imal edilip kullanılan ve halk arasında Tuzla Cip olarak bilinen arazi araçlarının alternatifinin üretilmediğini ifade eden Necati Özince, "1941 yılında ABD ordusu için imal edilen hafif, manevra kabiliyeti yüksek ve sağlam ciplerin CJ serisinde 8 ayrı modeli geliştirilip üretildi. Bu araca benzer özellikteki aşırı lüks olmayan ancak çok dayanıklı araçların üretimi Türkiye'de de 1970 yılına kadar devam etti. 1970 yılından sonra üretilmeyen araçlar yoğun olarak dağların verimli olduğu Aydın ve Karadeniz bölgesinde kullanılıyor. Yeni araçlar hem çok pahalı hem de fazla dayanıklı olmadığı için tarım sektöründe kullanılamıyor. Genellikle yaylalardaki çiftçiler tarafından kullanılan birçok araç halen miras yoluyla babadan oğula geçiyor. Özellikle arazisi engebeli ve yolu kötü olan bölgelerde cipler çiftçinin göz bebeği durumunda" diyerek eski ciplerin Aydın'da halen yoğun ilgi gördüğünü söyledi.