BM Kadın Birimi, 2025'te anlaşmaların yüzde 5'inde kadın müzakereci olduğunu açıkladı

BM Kadın Birimi (UN Women) Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Belen Sanz Luque, kadınların barış müzakerelerine dahil edilmesinin önemine dikkati çekerek "Artık barış müzakere sürecini destekleyen tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlamasının vakti gelmiştir." dedi.

Luque, 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı kapsamında AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Kolombiya'da yarım asırdan fazla süren, yaklaşık 260 bin kişinin ölümüne ve 6 milyon kişinin yerinden edilmesine neden olan iç çatışmaya son veren barış süreci sırasında BM Kadın Birimi Temsilcisi olarak görev yaptığını anlatan Luque, bu süreçten çıkarılması gereken en önemli dersin, çeşitli ihlallere maruz kalan kadınların da çözüm süreçlerine dahil edilmesi olduğunu dile getirdi.

Luque, kadınların çatışmalarda maruz kaldıkları hak ihlallerinin tanınması ve bunların barış sürecinde ele alınması gerektiğini vurguladı.

Kolombiya'da varılan noktanın bir sürecin sonu değil sürdürülebilir barışın başlangıcı olduğuna dikkati çeken Luque, "Bu nedenle Gazze gibi savaşın yıkıcı etkilerinden muzdarip bölgelerde kadınların seslerinin barışın inşasının bir parçası olmasını sağlamalıyız." dedi.

"Kadınların rolünü ön plana çıkarmamız hayati önem taşımaktadır"

Luque, Kolombiya'daki çatışmaların temel nedenlerinin kırsal kalkınma, kaynaklara erişim ve siyasi katılım alanlarındaki eşitsizlikler olduğuna işaret ederek, bu sebeplerin çoğunu ele alması dolayısıyla barış anlaşmasını başarılı olarak nitelendirdi.

Anlaşmada toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın haklarına ilişkin 100'den fazla hükmün bulunduğuna dikkati çeken Luque, bunun başlı başına önemli bir başarı olduğunu dile getirdi.

Luque, anlaşmanın uygulanmasında çeşitli zorlukların devam ettiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Ancak Gazze veya Sudan gibi örneklerden çıkarılan dersler, kadın örgütlerini ve toplum düzeyinde faaliyet gösteren kadın gruplarını desteklememiz gerektiğini ortaya koyuyor. Böylece kadınlar seslerini duyurabilir, topluluklarının çektiği acıları dile getirebilir ve karar alma süreçlerinin bir parçası olabilirler. Barışın inşası söz konusu olduğunda, kadınların karar alma süreçlerindeki rolünü ön plana çıkarmamız hayati önem taşımaktadır."

Barış anlaşmalarından çıkacak her türlü sonucun kadınlar ve kız çocukları için fayda sağlaması gerektiğini dile getiren Luque, "BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) bir kararı var. Bu karar, 26 yıl önce, 2000'de imzalanmış ve onaylanmıştır. Karar, üye devletlerden ve barış anlaşmasının taraflarından kadınların rollerinin tanınmasını sağlamalarını ve mevcut bir çatışma durumunda bile kadınların şiddetten korunmasını garanti etmelerini özellikle talep etmektedir çünkü bu, uluslararası hukukun bir gereğidir." dedi.

"Tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlamasının vakti gelmiştir"

Luque, İstanbul'da düzenlenen bu toplantıda 2025'te imzalanan barış anlaşmalarının yalnızca yüzde 5'inde kadınların müzakereci olarak yer aldığına ilişkin bazı veriler sunduğunu, bunun son derece endişe verici olduğunu söyledi.

Kadınların barış süreçlerine katılımına ilişkin taahhütlerin hayata geçirilmesini sağlayacak mekanizmaların yetersiz kaldığını vurgulayan Luque, "Artık barış müzakere sürecini destekleyen tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlamasının vakti gelmiştir." diye konuştu.

Luque, kadınların ve sivil toplumun barış anlaşmalarının uygulanmasına katılımının kalıcı barış olasılığını yüzde 35 artırabildiğine ilişkin bulgulara dikkati çekti.

Kadınların barış anlaşmalarının imzalanmasının ardından devletin yeniden inşası ve yerel yönetim süreçlerinden dışlanmaması gerektiğini belirten Luque, kalıcı barışın sağlanmasında toplumsal katılımın temel unsurlardan biri olduğunu ifade etti.

Luque, BM Kadın Birimi'nin yerel kadın ağlarıyla doğrudan işbirlikleriyle kadınların seslerini duyurabilecekleri alanlar oluşturduğunu anlattı.

Kadınların adalete erişiminin güçlendirilmesi ve ihtiyaçlarına yanıt veren kurumların oluşturulması için devletlerle de çalıştıklarını dile getiren Luque, hükümetlerin kadınların ve kız çocuklarının haklarını korumaya yönelik yükümlülüklerini yerine getirmesinin önemini vurguladı.