Doç. Dr. Bayram, zayıflama iğnelerinde kas kaybı ve geri alma riskine dikkat çekti

Son dönemde obezite tedavisinde yaygınlaşan zayıflama iğneleri, sağladıkları yüksek oranlı kilo kaybıyla dikkat çekerken kas kaybı, beslenme yetersizlikleri ve tedavi sonrasında yeniden kilo alma riskiyle de tartışılıyor. Doç. Dr. Merve Bayram, zayıflama iğnelerinin vücut kompozisyonu ve metabolizma üzerindeki etkilerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Kilo kaybının yalnızca tartıdaki rakamlarla değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Bayram, özellikle kas kaybının uzun vadeli sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Obezite tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçlar, kilo yönetiminde önemli bir dönüşümü beraberinde getirdi. Araştırmalarda bazı ilaçlarla ortalama yüzde 15 ila 20 düzeyinde kilo kaybı elde edilmesi, bu tedavilere yönelik ilgiyi artırırken uzmanlar, hızlı kilo kaybının vücut üzerindeki etkilerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti. Zayıflama iğnelerinin yalnızca iştahı baskılayan bir yöntem olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Doç. Dr. Merve Bayram, tedavi sürecinde doğru beslenmenin, kas kütlesinin korunmasının ve sürdürülebilir alışkanlıkların önemini değerlendirdi.

"Verilen kiloların üçte ikisi bir yıl içinde geri alınabiliyor"

Zayıflama iğnelerinin obezite tedavisinde yeni bir dönemin kapısını araladığını belirten Doç. Dr. Merve Bayram, ilaçların etkilerine ilişkin bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçları paylaştı:

"Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde yeni bir dönem açtı. Araştırmalarda, kullanılan ilaca bağlı olarak ortalama yüzde 15 ile 20 kilo kaybı görüldü. Geçmişte bu büyüklükte bir kayıp daha çok obezite ameliyatlarıyla görülüyordu. Geniş çaplı bir araştırmada, kalp-damar hastalığı olan kişilerde bu ilaçlardan birinin kalp krizi ve inme gibi ciddi olayların riskini de azalttığı görüldü. Ancak en çarpıcı bulgu tedavi bırakıldığında ortaya çıktı. Bir çalışmada, katılımcılar verdikleri kilonun yaklaşık üçte ikisini ilacı bıraktıktan sonraki bir yıl içinde geri aldı. Obezite, kilo verildikten sonra da uzun vadeli takip gerektiren bir hastalık. Bu nedenle daha tedaviye başlarken verilen kilonun nasıl korunacağını da konuşmak gerekiyor."

"Yüzde gördüğümüz kaybın bir benzeri kaslarımızda da yaşanıyor"

Zayıflama iğneleriyle gerçekleşen kilo kaybının yalnızca yağ dokusundan oluşmadığına dikkat çeken Doç. Dr. Bayram, özellikle hızlı ve yüksek oranlı kilo kayıplarında yağsız doku kaybının önemli bir risk oluşturduğunu belirtti.

"Hızlı ve yüksek orandaki kilo kayıplarında kaybedilen ağırlığın yaklaşık yüzde 25-40'ı yağsız doku olabiliyor. Direnç egzersizi ve yeterli protein alımı olmadığında bu oran artabiliyor. Kas kaybı yalnızca estetik bir mesele değil; dinlenme metabolik hızını, insülin duyarlılığını, kemik sağlığını ve ileri yaşlarda düşme ve kırık riskini doğrudan etkiliyor. En sinsi senaryo ise sarkopenik obezite. Tartıda ciddi bir düşüş görülmesine rağmen kişi hem yağlı hem de güçsüz kalabiliyor."

İğne kullanımı sonrası gerçekleşen görünüm değişikliklerine de değinen Doç. Dr. Bayram, bu durumun hızlı kilo kaybının görünür sonuçlarından biri olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Yanakların çökmesi, yüz hatlarının keskinleşmesi ve ani yaşlanmış görünümün temelinde yüz bölgesindeki yağ dokusunun kaybı bulunuyor. Ancak burada asıl mesaj şu: Vücut, kaybı yalnızca bizim istediğimiz bölgelerden gerçekleştirmiyor. Yüzde gördüğümüz şeyin bir benzeri uyluk ve gövde kaslarında da yaşanabiliyor. Oradaki değişimi ise ayna göstermiyor."

"İştahın baskılanması yetersiz beslenme riskini artırabiliyor"

Zayıflama iğnelerinin iştah üzerindeki güçlü etkisinin besin ve sıvı alımını da önemli ölçüde değiştirebildiğini ifade eden Doç. Dr. Bayram, özellikle protein, vitamin ve mineral eksikliklerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

"Bu ilaçlarla günlük enerji alımı 500 ila bin kalori azalabiliyor. Ancak azalan yalnızca kalori değil, besin çeşitliliği ve besin ögesi alımı da olabiliyor. İştahı azalan bir kişi et, kuru baklagil ve sebze gibi besinleri tüketmekte zorlanabiliyor. Gününü birkaç lokmayla geçirdiğinde yeterli protein almak güçleşiyor. Bu durum haftalarca devam ederse kilo verirken kas kütlesini ve gücü korumak da zorlaşıyor. Tartıda eksilen kiloyu görüyoruz ancak o kilonun ne kadarının yağdan, ne kadarının kastan gittiğini tartı bize söylemiyor."

Porsiyonların küçülmesiyle demir, B12 vitamini, folat, kalsiyum ve lif alımının yetersiz kalabileceğini ifade eden Doç. Dr. Bayram, hızlı kilo kaybının safra taşı riskini artırabildiğini; halsizlik ve saç dökülmesi gibi şikayetlerin de olası beslenme eksiklikleri açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. Bayram, tedavi sırasında özellikle doz artırımı dönemlerinde bulantı, kusma, kabızlık ve karın ağrısı gibi sindirim sistemi şikayetlerinin görülebildiğini belirtti. Bulantının yemek yemeyi güçleştirebildiğini, kusmanın ise sıvı kaybına yol açabildiğini vurgulayan Doç. Dr. Bayram, tekrarlayan kusma nedeniyle su içemeyen veya şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı yaşayan kişilerin gecikmeden tıbbi yardım alması gerektiğini söyledi.

"İştah geri dönerken metabolizma yavaşlamış olabilir"

Uzun süre çok düşük kalorili beslenmenin metabolizma üzerindeki etkilerine de değinen Doç. Dr. Bayram, vücudun enerji kısıtlamasına karşı geliştirdiği uyum mekanizmalarının tedavi sonrasında kilo kontrolünü zorlaştırabileceğine dikkat çekti.

Doç. Dr. Bayram sözlerini şöyle sürdürdü:

"Enerji alımı uzun süre çok düşük kaldığında vücut buna uyum sağlıyor. Yağsız doku azalabiliyor, dinlenme metabolik hızı beklenenin ötesinde düşebiliyor ve hormonal değişiklikler ortaya çıkabiliyor. Buna adaptif termogenez diyoruz. İlaç bırakıldığında ise çift yönlü bir sorunla karşılaşılabiliyor: İştah geri dönerken metabolik hız düşmüş, kas kütlesi azalmış olabiliyor. Bu durumda kişi verdiği kiloları geri alırken daha olumsuz bir vücut kompozisyonuyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle iştah azalmış olsa bile yeterli protein içeren, kişinin tolere edebileceği planlı bir beslenme düzeni büyük önem taşıyor."

"Zayıflama iğneleri yeme davranışını da etkileyebilir"

Tedavinin yalnızca fiziksel değil, psikolojik boyutlarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Bayram, özellikle kilo kaygısı yüksek bireylerde yeme davranışlarının yakından izlenmesi gerektiğini belirti.

Doç. Dr. Bayram, "İştahın ilaçla baskılanması, bazı bireylerde aşırı kısıtlama, öğün atlamayı başarı olarak görme ve açlık-tokluk sinyallerine güvenin kaybolması gibi davranışları tetikleyebiliyor. İlaç bırakıldığında iştahın yeniden artmasıyla birlikte tıkınırcasına yeme ve kontrol kaybı da görülebiliyor. Özellikle ergenler ve genç kadınlarda bu riskin değerlendirilmesi önemli. Bu nedenle tedavi öncesinde yeme bozukluğu açısından tarama yapılmalı ve süreç boyunca yeme davranışları izlenmeli" açıklaması yaptı.

"İlaç iştahı azaltır ama ne yiyeceğimizi belirlemez"

Zayıflama iğnelerinin tek başına kalıcı kilo kontrolünü garanti etmediğini vurgulayan Doç. Dr. Merve Bayram, tedavi sürecinde diyetisyen desteğinin belirleyici rolüne dikkat çekerek şöyle konuştu:

"İlaç iştahı azaltır ama ne yiyeceğimizi belirlemez. Araştırmalarda gördüğümüz etkileyici kilo kayıpları, ilacın beslenme ve fiziksel aktivite desteğiyle birlikte kullanıldığı programlarda elde edildi. Porsiyonlar küçüldüğünde yeterli protein almak, kası korumak için önemli. Bulantı varsa öğünleri kişinin tüketebileceği şekilde düzenlemek, kabızlık varsa su ve lif alımını değerlendirmek gerekiyor. Bir yandan da kişinin günlük hayatına uyum sağlayan, sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturulmalı. Kilo koruma planı, hedef kiloya ulaşıldığı gün değil, tedavinin başlangıcında yapılmalı."

Zayıflama iğnesi kullanan ve kullanmayı düşünen bireylere de önerilerde bulunan Doç. Dr. Bayram, tedaviye başlamadan önce hekim değerlendirmesinin ve ilk günden itibaren diyetisyen takibinin önemini vurguladı. Protein kaynaklarının öğünlerde yeterli düzeyde yer alması, düzenli sıvı tüketimi, lif alımının desteklenmesi ve kasları çalıştıran egzersizlerin günlük yaşama dahil edilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Bayram, sözlerini şöyle tamamladı:

"Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde güçlü bir araçtır. Ancak önemli olan yalnızca kaç kilo verildiği değil, bu kilonun nasıl verildiği ve sonrasında nasıl korunduğudur. Ağırlık kaybının kalitesini ve kalıcılığını belirleyen en önemli unsurlardan biri, ilaç tedavisine eşlik eden doğru beslenme yaklaşımıdır."