Dünyada yılda 12 milyon inme vakası var, şah damarı darlığı inme riskini artırabilir

Medicana Kadıköy Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erol Kurç, şah damarı darlığının belirti vermeden ilerleyerek inme riskini artırabileceğini, ani gelişen nörolojik belirtilerin dikkate alınmasının önemli olduğunu aktardı.

Hastaneden yapılan açıklamaya göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 12 milyon yeni inme vakası görülüyor. Beyin damarlarının tıkanması, damar içindeki pıhtılar ve bazı durumlarda kalpten kaynaklanan emboliler inmenin nedenleri arasında yer alırken, şah damarlarındaki daralmalar da risk oluşturabiliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Erol Kurç, şah damarlarında gelişen darlıkların her zaman belirti vermeyebildiğini aktardı.

Kurç, boynun her iki yanında bulunan şah damarlarının, beynin kan ihtiyacının karşılanmasında önemli rol oynadığını vurgulayarak, "Bu damarlarda zamanla kolesterol, yağ ve diğer maddelerin birikmesiyle aterosklerotik plaklar oluşabiliyor. Damar sertliği olarak bilinen bu süreç, damar içindeki açıklığın daralmasına neden olabiliyor. Plak yüzeyinin bozulması veya plak üzerinde pıhtı gelişmesi de beyne giden kan akışını etkileyebiliyor." ifadelerini kullandı.

Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara kullanımı, fiziksel hareketsizlik ve ileri yaşın damar sertliği açısından önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirten Kurç, "Damar sağlığının değerlendirilmesinde risk faktörlerinin ve kişisel sağlık öyküsünün dikkate alınması gerekiyor. Ailede damar hastalığı öyküsü de değerlendirmede dikkate alınabiliyor. Bu risk faktörlerinin kontrol altında tutulması, damar sağlığının korunması açısından önem taşıyor." değerlendirmelerinde bulundu.

Ani gelişen belirtiler göz ardı edilmemeli

Kurç, inmenin erken belirtilerinin tanınmasının, acil müdahale açısından büyük önem taşıdığını ifade ederek, yüzün bir tarafında aniden gelişen kayma, kollardan birinde güçsüzlük veya uyuşma, konuşmanın bozulması ve söylenenleri anlamada güçlük, inmenin başlıca belirtileri arasında yer aldığını aktardı.

Ani görme kaybı, denge bozukluğu ve açıklanamayan koordinasyon kaybının da uyarıcı işaretler olabileceğinin bilgisini paylaşan Kurç, "Bu belirtilerin yalnızca birkaç dakika sürmesi veya kendiliğinden düzelmesi, tehlikenin geçtiği anlamına gelmiyor. İnme ya da geçici iskemik atak şüphesinde belirtilerin başlangıç saati not edilmeli ve vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. Belirtilerin geçmesini beklemek veya kişinin kendi imkanlarıyla hastaneye gitmeye çalışması, acil değerlendirmeyi geciktirebiliyor." önerilerinde bulundu.

Kurç, şah damarı darlığının değerlendirilmesinde hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve damar hastalığı risklerinin birlikte ele alındığını kaydederek, gerekli görülen durumlarda Doppler ultrasonografiyle damar yapısı ve kan akışının incelenebildiğini anlattı.

İleri değerlendirmede bilgisayarlı tomografi anjiyografi veya manyetik rezonans anjiyografi (MRA) yöntemlerinden de yararlanılabildiğini belirten Kurç, şöyle devam etti:

"Tedavi yaklaşımı, darlığın derecesine, hastanın daha önce inme veya geçici iskemik atak geçirip geçirmediğine ve genel sağlık durumuna göre belirleniyor. Bazı hastalarda tansiyon, kan şekeri ve kolesterol kontrolü, sigaranın bırakılması ve hekim tarafından uygun görülen ilaç tedavisi ön planda tutuluyor. Belirli özelliklere sahip hastalarda ise cerrahi girişim veya damar içinden uygulanan yöntemler değerlendirilebiliyor. Her şah damarı darlığı için girişim gerekmiyor, karar, hastaya özgü riskler ve beklenen yarar dikkate alınarak veriliyor."

Kurç, damar sağlığının korunmasında düzenli sağlık kontrolleri, dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve tütün ürünlerinden uzak durulmasının önem taşıdığını vurgulayarak, herhangi bir belirti göstermeyen kişilerin şah damarı görüntülemesi yaptırmasının gerekmediğini, tarama ihtiyacının kişinin risk durumuna ve hekim değerlendirmesine göre belirlenmesi gerektiğini aktardı.

İnme riskini azaltmada en önemli adımlardan birinin, kontrol edilebilir damar hastalığı risk faktörlerinin erken dönemde belirlenmesi ve yönetilmesi olduğunu anlatan Kurç, "Şah damarı darlığının belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle risklerin doğru değerlendirilmesi önem taşırken, aniden ortaya çıkan nörolojik belirtilerde hızlı hareket edilmesi hayati değer taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.