İTÜ öğretim üyesi İstanbul'da benzer yağışların taşkın yaratabileceğine dikkat çekti

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, İstanbul'daki yağışların benzer şiddette kentin diğer bölgelerinde gerçekleşmesi durumunda da ciddi taşkınlarla karşılaşılabileceğini belirterek, "Özellikle yoğun kentleşmenin ve doğal drenaj sistemlerinde önemli değişimlerin görüldüğü havzalar dikkatle değerlendirilmeli." dedi.

Doç. Dr. Ekmekcioğlu, İstanbul'da etkili olan yağışların ardından meydana gelen sel felaketine ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Ekmekcioğlu, yaşanan afetin, daha önce yapay zeka desteğiyle oluşturdukları sel risk haritasıyla uyum gösterdiğini belirtti.

Ayazağa'da meydana gelen hasara değinen Ekmekcioğlu, dere kenarlarındaki yapılaşma ile birlikte yukarı havzadan gelen akışların da ele alınması gerektiğini ifade etti.

Ekmekcioğlu, yaşanan felaketi sadece yağış miktarıyla açıklamanın mümkün olmadığını vurgulayarak, aynı miktardaki yağışın farklı havzalarda farklı sonuçlar doğurduğunu kaydetti.

Yoğun kentleşme nedeniyle geçirimsiz yüzeylerin arttığını ve doğal drenaj sistemlerinin değişime uğradığını belirten Ekmekcioğlu, " İstanbul'da yaşanan olay hem kaydedilen yağış miktarları hem de ortaya çıkan etkiler bakımından oldukça dikkat çekici bir nitelik taşıyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün verilerine göre 14-15 Ekim'deki iki günlük dönemde Beykoz'da 274,4, Arnavutköy'de 222,2, Sarıyer'de 208,3 ve İTÜ Maslak İstasyonu'nda 189,8 milimetre yağış kaydedildi." diye konuştu.

"Hasarın büyüklüğünde havza özellikleri ve kentleşme belirleyici rol oynuyor"

Buna karşılık İstanbul'un bazı batı kesimlerinde çok daha düşük yağışlar ölçüldüğünü dile getiren Ekmekcioğlu, şöyle devam etti:

"Dolayısıyla öncelikle bu olayın İstanbul'un her noktasında aynı şiddette gerçekleşmediğini belirtmek gerekiyor. Nitekim İstanbul için daha önce gerçekleştirdiğimiz sel risk değerlendirmesi çalışmasında da yüzeyin yağış suyunu ne ölçüde akışa dönüştürdüğünü temsil eden geçirimlilik özelliklerinin, sel tehlikesini belirleyen en önemli faktör olduğunu ortaya koymuştuk. Yükselti ve drenaj yoğunluğu da diğer önemli değişkenler arasındaydı. Dolayısıyla ekstrem yağışlar bu olayın temel tetikleyicisi olsa da hasarın büyüklüğünde havzaların fiziksel özellikleri ve kentleşme koşulları da belirleyici rol oynuyor."

Ekmekcioğlu, Kağıthane Deresi, Göktürk ve Kemerburgaz bölgelerinin ortak özelliğinin geniş hidrolojik sistem içerisinde yer almaları ve yerleşim alanlarının dere vadileriyle yakın etkileşimde bulunması olduğunu belirtti.

Özellikle Ayazağa ve Kağıthane'de eğimli yamaçlardan gelen yüzeysel akışların daha düşük kotlu dere vadilerinde yoğunlaşabildiği bir topoğrafik yapının söz konusu olduğunu anlatan Ekmekcioğlu, şunları kaydetti:

"Cendere Vadisi çevresinde artan yapılaşma, sanayi ve ticaret alanları ile ulaşım altyapısı da doğal akış koşullarını önemli ölçüde değiştirmiş durumda. Göktürk ve Kemerburgaz çevresinde ise yukarı havzadan gelen akışların dere sistemi boyunca taşınması önem kazanıyor. Nitekim Kağıthane Deresi'nin bazı kesimlerinde daha önce tespit edilen taban aşınmaları ve zemin oturmaları nedeniyle iyileştirme çalışmaları başlatılmıştı. Son yağışlarda Göktürk-Kemerburgaz yolunda su baskınlarının yaşanması ve Kağıthane'deki Cendere Deresi'nin debisinin yükselmesi de bu sistemin farklı kesimlerinin aşırı yağışlardan etkilendiğini gösteriyor"

?"Doğal akış koridorları çevresindeki yapılaşma ayrıca önem taşıyor"

Ayazağa'da dere yatağı ve doğal akış koridorları çevresindeki yapılaşmanın ayrıca önem taşıdığını vurgulayan Ekmekcioğlu, "Son olayın ardından dere yatağındaki bazı yapıların kaldırılmasına yönelik çalışmaların başlatılması da bu konuyu gündeme getirdi. Dolayısıyla bu bölgelerdeki taşkınların etkisini açıklayabilmek için yalnızca yerel yağış miktarını değil, yukarı havzadan gelen akışları, dere kesitlerini ve yapılaşma koşullarını birlikte değerlendirmek gerekiyor." dedi.

Ekmekcioğlu, "Ayazağa'daki hasarın büyüklüğünü değerlendirirken yalnızca yağış miktarına değil, oluşan akışların derinliğine ve hızına da bakmak gerekiyor. Çünkü özellikle yüksek hızlı akışlar, araçların sürüklenmesine, yolların zarar görmesine ve yapılarda ciddi hasarlara neden olabiliyor." ifadelerini kullandı.

İstanbul'daki bazı bölgelere dikkati çeken Ekmekçioğlu, buralarda da benzer tehlikelerin meydana gelebileceğine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Benzer şiddette yağışların İstanbul'un diğer bölgelerinde gerçekleşmesi durumunda da ciddi taşkınlarla karşılaşabiliriz. Özellikle yoğun kentleşmenin ve doğal drenaj sistemlerinde önemli değişimlerin görüldüğü havzalar dikkatle değerlendirilmeli. Avrupa Yakası'nda Kağıthane ve Alibeyköy dere sistemleri, Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler ve Bakırköy çevresindeki Ayamama Deresi havzası ile Esenyurt ve Avcılar çevresindeki Haramidere havzası önemli örnekler. Anadolu Yakası'nda ise Kadıköy çevresindeki Kurbağalıdere havzası ve Beykoz'daki çeşitli dere vadileri benzer tehlikelerin oluşabileceği alanlar arasında."

Ekmekcioğlu, "Bu bölgelerin ortak özelliği belirli kesimlerinde yoğun yapılaşma ile doğal drenaj sistemlerinin bir arada bulunması olsa da bu bölgelerin tamamında aynı düzeyde hasar oluşacağını söylemek doğru olmaz. Bu noktada belirleyici olan yağışın özellikleriyle birlikte yerel havza koşullarıdır." diye konuştu.