Mekke Anlaşması Genel Kurul'da

(TBMM) - YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan, Mekke Anlaşması'na ilişkin, "Biz, Mehmetçiğin canını Suudi Riyali karşılığında pazarlık masasına koyan bu anlaşmaya muhalifiz. Biz kendi çocuğunu yollamadığı Suudi çöllerine, başkalarının çocuklarını yollamak isteyenlere muhalifiz. Biz bu halka 100 yıl sonra yeniden Yemen Ağıtı yaktırmaktan hicap duymayanlara muhalifiz" dedi.

Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı tarafından 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması"na ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülüyor. YENİ Parti grubu adına konuşan İstanbul Milletvekili Namık Tan, uzun bir süredir Anlaşma'nın sır gibi saklandığını, 20 Ekim'de Meclis'in resmi internet sitesinde yayınlanmadan basına servis edildiğine işaret etti.

Tan, "Artık böyle durumlara maalesef şaşırmıyoruz. Uluslararası anlaşmaların asli onay makamı olan Meclis'e gereken saygıyı göstermeyerek, onu hiçe saymanızın kim bilir kaçıncı örneği bu? Anlaşma üzerine yaptığımız değerlendirmeler, bunun NATO Kurucu Antlaşmasından ilham alınarak hazırlandığını gösteriyor. NATO Antlaşması'nın 5. maddesi, çok benzer bir hükümle karşımıza Mekke Anlaşması'nın 2. maddesi olarak çıkıyor ve biz bu anlaşma çerçevesinde müttefiklerimiz olacak Suudi Arabistan ve Pakistan'a yapılmış her türlü saldırıyı kendimize yapılmış kabul ediyoruz" ifadelerini kullandı.

"BU MUĞLAKLIK SİZİN ALEYHİNİZE İŞLEYEBİLİR"

Anlaşma maddelerinin müttefik kabul edilecek ülkelere destek vermeyi hükme bağladığına değinen Tan, bu desteğin nasıl verileceğinin açıklanmadığını söyledi. Tan, konuşmasını şu sözlerle sürdürdü:

"Örneğin Suudi Arabistan Krallığı, varoluşsal bir tehditle karşı karşıya kalsa dahi biz aslında son derece önemsiz birtakım yardımlar yollayarak, taahhüdümüzü yerine getirdiğimizi iddia edebiliriz. Lakin, bu muğlaklığa aldanıp 'Kurulacak Mekke İttifakı nasıl olsa bizi büyük yükümlülükler altına sokmaz?' şeklinde bir yanılgıya kapılmayın. Birincisi, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın ağır risklerle yüz yüze olduğu durumlarda, sizler bu sorumluluklardan öyle kolay kaçamazsınız. Bu ittifakı devam ettirebilmek adına müttefiklerinizin sizden talep ettiklerini sağlamakla yükümlüsünüz. Aksi halde ittifakı fiilen yürütemezsiniz. İkincisi ve daha önemlisi, bu muğlaklık sizin aleyhinize de işleyebilir. Yalnızca siz Pakistan ve Suudi Arabistan'ın taleplerini yanıtsız bırakmayabilirsiniz. Onlar da ihtiyaç durumunda sizin çağrılarınızı aynı şekilde yanıtsız bırakabilirler.

Anlaşmanın şu meşhur 2. maddesi, müttefiklerin birbirlerine sağlayacağı desteğin objektif değerlendirmelerle belirleneceğini iddia ediyor. Belli ki anlaşmanın içinde yer alan istişare kurulları bu işi yapacak. Peki üç ortaktan ikisine göre objektif sayılan bir değerlendirme, bizim tarafımızdan kabul görmezse ne olacak? Üstelik, diyelim ki arzu ettiğiniz gibi paktı genişlettiniz ve yeni ülkeleri buna üye yaptınız. Bu durumda objektif değerlendirme ihtimali daha da zorlaşmayacak mı? Şunu sorabilirsiniz. 'NATO kendi antlaşmasındaki maddelerin muğlaklığına rağmen askeri bir ittifakı meydana getirdiyse, bunu biz neden yapamayalım' diyebilirsiniz.

Cevaplar basit. Öncelikle NATO'nun kurulduğu dönemde ortada akut bir Sovyet tehdidi olduğu, tüm katılımcı ülkeler tarafından kabul edilmişti. Yeni çok partili düzene geçen üye ülkeler arasında askeri diktatörlükle yönetilmekte olan Portekiz hariç, herkes çok partili demokratik rejimlerle yönetiliyordu. Nitekim Portekiz ve sonradan ittifaka katılacak olan İspanya da zamanla otoriter rejimlerinden sıyrılarak demokratik bir yönetimi ilerleyen yıllarda benimsediler. Biz de ittifaka, çiçeği burnunda bir çok partili demokrasi olarak katılmıştık ve eksiklerimiz vardı. Fakat Cumhuriyetimizin 75 yıl önceki kurumsallığı, maalesef 2026 yılına kadar sürüklendiğimiz mevcut kronik demokrasi krizine kıyasla katbekat iyiydi.

"İRAN BİZİM DÜŞMANIMIZ MI"

Denge ve denetleme mekanizmasına sahip demokratik rejimlerin yer aldığı NATO, üyelerin kurumsallığı ve hedeflerin ortaklaştırılması sayesinde ayakta kalabildi. Peki ya biz, bu sözde Mekke Paktı için aynı kurumsallıktan bahsedebilir miyiz? Suudi Arabistan'da otokratik bir monarşi var. Pakistan demokrasisi ise son derece çalkantılı. Üstelik, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın maruz bulunduğu tehditler ile bize yönelik tehditler ortak değil. Suudi Arabistan İran'la uzun yıllardır mezhep temelli bir bölgesel rekabetin içinde. Peki ya biz? İran bizim düşmanımız mı? Suudi Arabistan'la iyi ilişkilere her zaman destek veririz. Türkiye'nin yerli üretici ve yatırımcılarıyla adil şartlarda rekabet edebildikten sonra, Suudi yatırımcıların başımızın üzerinde yeri vardır."

Tan konuşmasında, Suudi Arabistan ile bu yıl yürürlüğe giren güneş enerji anlaşmasını hatırlattı. AK Parti hükümetinin kendi yerli güneş enerjisi yatırımcılarını yüzde 70'lere varan vergi yükü altında boğduğunu, Suudi Arabistan'dan gelen yatırımcılara yüzde sıfır vergi ve alım garantisini sağlayan bir yatırımın önünü açtığını söyleyen Tan, "Suudi yatırımcılar, adil şartlarda burada üretim ve ticaret yapacak olsalardı, biz bunu memnuniyetle kabul ederdik. Fakat siz, birtakım gizli hesap veya taahhütler karşılığında kendi üreticinizi ezdiren bu anlaşmayı Meclis'ten geçirdiniz" şeklinde konuştu.

Pakistan'ın kurulduğu 1947 yılından bu yana komşusu Hindistan'la bir kıyamet savaşına hazırlık yaptığını ifade eden Tan, iki ülkenin birbirilerine karşı nükleer silah kapasitesi geliştirdiğine dikkat çekti. Tan, "Bugün için aralarında mutlaka bir nükleer çatışma çıkacak diyemeyebiliriz, ama her iki devlet de birbirini öncelikli güvenlik tehdidi olarak kabul ediyor" dedi.

"ANLAŞMA, BİZİM HİNDİSTAN'LA KARŞI KARŞIYA GELMEMİZE SEBEP OLURSA NE OLACAK"

Tan, Pakistan'ın Türkiye için çok değerli olduğunu vurgulayarak, "Aynı çağdaş ve laik ilkeler etrafında kurulmuş iki ülkeyiz. Ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk ve Pakistan'ın kurucu lideri Muhammed Ali Cinnah'ın arasında, bu iki lider yüz yüze görüşmemiş olsa dahi herkesin bildiği bir gönül bağı var. Cinnah, daha Kurtuluş Savaşımızın başlangıç aşamasında, 19 Ocak 1920 günü altında Gandhi'nin de imzası olan bir bildiriyle İngilizlerin ülkemizi işgalini protesto etmişti. Pakistan 1947'den bu yana hep dostumuz oldu. Uluslararası davalarımızda her zaman bizi destekledi. Fakar bu Mekke Anlaşması bizim Hindistan'la doğrudan karşı karşıya gelmemize sebep olursa ne olacak? Bunu düşündük mü" ifadelerini kullandı. Tan devamında şunları kaydetti:

"TUTARLILIKTA TAM BİR DÜNYA LİDERİ"

"Henüz biz üç ülke arasında ortak bir amaç ve ülkü birliği kuramamışken sizler bir de Mısır ve İran'la görüşüyorsunuz ve ileride kim bilir daha hangi ülkelerle görüşeceksiniz. Yani sözde Paktı kurduk da, genişlemesi mi eksik kaldı? Nitekim, Mısır'ı davet ettiniz. Kahire yönetimi, haftasına kalmadan Yunanistan ve İsrail'le ortaklık anlaşması imzaladı. Bugün İran'la da görüşüyorsunuz, ama hepimiz biliyoruz ki İran'ın bu pakta katılması mümkün değil. İran'ın elinde kalan son vekil güç olan Husiler, Suudi Arabistan'a bomba yağdırırken, İran nasıl Mekke İttifakı'na üye olacak? Bizim izleyebildiğimiz kadarıyla, kendisine karşı ortaya çıkan oluşumlara yakın durmak ve onu kontrolü altında tutmak, İran dış politikasının bir geleneği haline gelmiş bulunuyor. Tam da bu nedenle, İran'ın Mekke İttifakı'na böyle bir saikle yaklaştığını düşünüyoruz.

Gelelim, asıl acil tehdit olan Husilere. Kendilerini Ensarallah hareketi olarak adlandıran bu radikal Şii Arap fraksiyon, 22 yıldır Yemen'deki Sünni yönetimle kanlı çatışmalar içerisinde. Peki ya hükümetiniz bu ihtilafın neresinde? Değerli milletvekili arkadaşım Utku Çakırözer, Dışişleri Komisyonu'nda sizin bütün sicilinizi ortaya döktü. Bir kere de ben Genel Kurul'da hatırlatmak istiyorum.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2015 yılında Husilerle çatışmaya giren Suudilere lojistik ve istihbarat desteği vermek istediğini açıkladı. Dört yıl sonra, 2019'da Erdoğan, Suudi Arabistan'a çok ağır sözlerle yükleniyor ve bu savaşı onların başlattığını iddia ediyor. Aradan üç yıl geçiyor, 2022 yılında yine Erdoğan, Suudi Arabistan'ın Husilerle ilgili hassasiyetini paylaştığını açıklıyor ve ertesi yıl Husilere karşı bir ortak bildiriye imza atıyor. 2024 yılı Ocak ayında Erdoğan, Suudilerle imzaladığı bildirinin mürekkebi kurumadan, İsrail'e saldırdıkları için Husileri övüyor. NATO müttefikimiz İngiltere ve ABD'nin Husilere yönelik saldırılarını kınarcasına, 'Husiler çok güzel savunmalar yapıyor' diyerek memnuniyetini açıklıyor. Ve şimdi aradan iki yıl geçti. Biz 2026 yılında kendimizi Husilere karşı bir savunma paktı içerisinde buluyoruz. Maşallah, tutarlılıkta tam bir dünya lideri. Biz bu zikzaklı dış politikaya nasıl güvenelim? Hadi biz güvendik diyelim. Riyad ve İslamabad size nasıl güvenecek?

"10 YIL KATILIM MECBURİYETİNİ KİMİN TALEP ETTİĞİNİ BİLİYORUZ"

Çok büyük sözlerle övdüğünüz, 'Dünya tarihini yönlendirecek' diye mübalağa ettiğiniz bu Mekke Anlaşması, türünün ilk örneği bile değil. ABD'nin güvenlik şemsiyesini Ortan Doğu'ya genişletmek amacıyla 1950'lerde kurulan Bağdat Paktı ve sonraki versiyonu CENTO da Mekke İttifakı'na benziyordu. Yukarıda bahsettiğim sebeplerden ötürü dağıldılar. Irak 1958'de Baasçı bir darbe sonrası uluslararası ilişkilerde yönelimini değiştirdi. 1979 İran İslam Devrimi başlayınca İran ayrıldı ve CENTO tamamen dağıldı. Şimdi siz, Pakistan ve Suudi Arabistan'da mevcut rejimlerin 20-30 yıl boyunca değişmeyeceğine garanti verebiliyor musunuz? Üstelik, bu yetmiyor gibi Anlaşma'da 10 yıllık bir katılım zorunluluğu getirmişsiniz. Bu bile tek başına müttefiklerinize yönelik güvensizliğinizi ortaya koyuyor. Müttefiklerinizin bu pakta sadık kalacağına inansanız, oturup böyle 10 yıl zorunlu katılım gibi maddeleri metne ekletmezdiniz. Aslında, biz bu 10 yıl katılım mecburiyetini kimin talep ettiğini biliyoruz. Yoksa bunu size güvensizliğinden ötürü Riyad ve İslamabad mı talep etti?"

"ACELENİZ NEDİR"

Bu Anlaşma'nın Meclis'ten geçmemesi ve Türkiye'de henüz yürürlüğe girmemesine rağmen Dışişleri ve Milli Savunma Bakanları ve beraberinde Genelkurmay Başkanı ile Mekke Anlaşması'na dair iki kapsamlı istişare konseyine katınıldığını kaydeden Tan, "Aceleniz nedir? Nereye yetişiyorsunuz? Kim bizden ne talep ediyor da siz, koştura koştura bu paktı Meclis'ten geçirmeye çabalıyorsunuz" sorularını yöneltti.

Tan, "Biz Donald Trump'ın büyük övgülerle andığı, düzenlediği mitinglerde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçim malzemesi yapmaya cüret eden Netanyahu'nun bile hakkında tek olumsuz laf etmediği bu paktın İran'ı koruyacağına nasıl inanalım? Böyle bir ittifak ancak ABD ve İsrail'in çıkarlarını korur. Şimdi gelip de geçtiğimiz hafta Tahran'da MİT Başkanı İbrahim Kalın ile İranlı yetkililer arasındaki görüşmeleri emsal gösterip, İran'ın bu sözde pakta yakın olduğunu bize lütfen savunmayın" şeklinde konuştu. Tan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"HEM TALİBAN'I HEM HUSİLERİ TERÖR ÖRGÜTÜ İLAN ETMEK ZORUNDASINIZ"

"İran'ın derdi belli. Onlar Husileri Mekke İttifakı'nın pençesinden kurtarma peşinde. Ayrıca madem İran'ı Anlaşma'ya dahil etmeye açıksınız, o zaman neden sınır komşumuz Irak'ın Mekke Paktı'na girişine dair en ufak bir görüş dahi bildirmediniz? Tahran'a siyaseten en yakın başkent Bağdat, ama Mekke Anlaşması konuşulunca Irak adını kullanan yok.

Sözde Mekke Paktı, üç üye ülkeyi 10 yıllık bir mecburi taahhüt altına sokuyor. Oysa on yıl sonra bırakın bu üç ülkeyi, dünyanın hangi durumda olacağı belirsiz. Üstelik Pakistan ve Suudi Arabistan, sıcak çatışma tehdidiyle karşı karşıya. Fakat böyle bir tehdit bizim için söz konusu değil. Suudi Arabistan'ın en kritik noktaları, örneğin Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı bile Husi saldırılarına maruz kalıyor. Pakistan ise Afganistan'daki Taliban rejiminin saldırılarına uğruyor. Demek ki bizim bu ittifaktaki asli rolümüz, diğer iki ülkeyi, özellikle Suudi Arabistan'ı korumak.

Elbette şimdi hem Taliban'ı hem Husileri terör örgütü ilan etmek zorundasınız. Aksi halde BM Antlaşması'nın 51. maddesine dayanarak askeri müdahalenizi meşru sayamazsınız. Oysa siz Taliban'a laf ettirmiyor, onlarla Batı arasında köprü kurmak istediğinizi söylüyordunuz. Aslında herkes her şeyin farkında. Seçimler yaklaşıyor, acil finansmana ihtiyacınız var. Bu parayı da anlaşılan Suudi Arabistan'dan temin etmek istiyorsunuz. ve şu anda Suudi Arabistan'a asker göndermeyeceğiniz konusunda taahhütlerde bulunuyorsunuz. Ya ileride bugünkü taahhütlerinizden cayarsanız? Husiler konusunda verdiğim örnekteki gibi siz dış dünyadaki muhataplarınız hakkında her seferinde başka başka konuşurken, biz size nasıl güvenelim?

2024 Şubat ayında, Ege Denizi'nin dört katı büyüklüğündeki devasa Somali karasularını Deniz Kuvvetlerimizin koruması için bir anlaşma imzaladınız. Ancak üç yıla yaklaştık, anlaşma hala meclise gelmedi. Oysa siz bu meclisten, yürürlüğe girmeyen, yasal olmayan bu anlaşma için iki defa tezkere geçirdiniz. Meclis'i çiğnemeniz, Anayasa'nın açık ihlalidir ve siz bunun sonuçlarının nereye varacağını biliyorsunuz. Anayasa'yı ihlal eden günü gelince Yüce Divan'a çıkar. Şimdi bize ait olmayan Suudi-Husi çatışmasına, Anayasa'yı hiçe sayarak asker yollamayacağınızdan nasıl emin olacağız?

"MEHMETÇİĞİN ASLİ GÖREVİ KENDİ VATANIMIZI KORUMAKTIR"

Mekke mukaddes bir şehirdir. Lakin bir anlaşma, sırf Mekke'de imzalandı diye mukaddes olamaz. Hele ki, askerimizi yine ucu belirsiz bir maceraya sürüklüyorsa. Mehmetçiğin asli görevi Suudi vatanını değil, kendi vatanımızı korumaktır. Siz askerimizi, çıkarlarınız uğruna pazarlık masasına koyamazsınız.

Sözlerime son verirken, bu Anlaşma'ya hayır oyu kullanacağını açıklayan DEM Parti, İYİ Parti, Yeni Yol ve Türkiye İşçi Partili milletvekili arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. Ortaya koyduğumuz bu kadar gerekçeye rağmen hala anlaşmaya evet diyecek olanlar kendilerini Cumhur İttifakı'nın resmen üyesi kabul edebilirler. Biz, Mehmetçiğin canını Suudi Riyali karşılığında pazarlık masasına koyan bu anlaşmaya muhalifiz. Biz kendi çocuğunu yollamadığı Suudi çöllerine, başkalarının çocuklarını yollamak isteyenlere muhalifiz. Biz bu halka 100 yıl sonra yeniden Yemen Ağıtı yaktırmaktan hicap duymayanlara muhalifiz."