Nijer, Cezayir ile askeri işbirliğini güçlendirip Libya'da Hafter temaslarını artırdı

Nijer'in Cezayir ile askeri işbirliğini güçlendirmesi ve Libya'nın doğusundaki Halife Hafter güçleriyle diplomatik temaslarını artırması, ülkenin güvenlik ortaklıklarını çeşitlendirme, ekonomik bağlantılarını geliştirme ve Sahel'deki konumunu güçlendirme arayışı olarak değerlendiriliyor.

Cezayir'in Nijer'e askeri destek sağlamaya yönelik adımları ve Nijer Başbakanı Ali Mahaman Lamine Zeine'nin Libya'nın doğusundaki Bingazi kentinde gerçekleştirdiği temaslar, Niamey yönetiminin bölgesel politikalarını yeniden gündeme taşıdı.

Rusya'daki Nijni Novgorod Devlet Üniversitesinde Nijerli doktora adayı Oumarou Cissé Boulkassoum, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Afrika Dilleri ve Kültürleri Bölümünden Dr. Halil Kaya ve Bursa Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden Nijerli doktora adayı Boulama Issa Lamido Hamadou Moumouni, AA muhabirine Nijer'in Cezayir ve Libya ile yakınlaşmasının nedenlerini ve bölgesel etkilerini değerlendirdi.

Nijer, Libya'da denge politikası izliyor

Boulkassoum, Nijer'in son diplomatik girişimlerinin 26 Temmuz 2023'teki askeri darbenin ardından başlayan dış politika değişiminin devamı olduğunu belirterek, ülkenin geleneksel ortaklarıyla ilişkilerini yeniden düzenlediğini ve yeni işbirliklerine yöneldiğini söyledi.

Cezayir'in terörle mücadele deneyimi ve ekonomik kapasitesi nedeniyle Nijer açısından önemli bir ortak olduğunu ifade eden Boulkassoum, Libya'daki Hafter güçleriyle temasların ise sınır güvenliğini koruma amacı taşıdığını dile getirdi.

Boulkassoum, Libya'nın doğusunda Hafter güçlerinin, batısında ise uluslararası alanda tanınan Ulusal Birlik Hükümeti'nin etkili olduğunu hatırlatarak, "Nijer, Libya'nın hem doğusuyla hem de batısıyla görüşmek zorunda. Ülkemiz açısından esas olan, toprak bütünlüğünü güvence altına almak." dedi.

Nijer'in Cezayir ile yakınlaşmasının Mali ile Cezayir arasındaki diplomatik sorunların çözümüne katkı sağlayabileceğini savunan Boulkassoum, Niamey yönetiminin iki ülke arasında arabulucu rolü üstlenebileceğini kaydetti.

Boulkassoum, Cezayir'in Rusya ile güçlü askeri ilişkilerinin ve Akdeniz limanlarının, Nijer ile diğer Sahel Devletleri İttifakı (AES) üyeleri açısından yeni güvenlik ve lojistik imkanlar oluşturabileceğini de sözlerine ekledi.

Nijer-Cezayir yakınlaşması AES içindeki dengeleri etkileyebilir

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Afrika Dilleri ve Kültürleri Bölümünden Kaya da Nijer'in Cezayir ile askeri işbirliğini artırmasının, Fransa'nın bölgedeki etkisine karşı geliştirdiği egemenlik merkezli dış politikanın bir parçası olduğuna işaret etti.

Cezayir'in Nijer'e askeri destek sağlama yönündeki adımlarının ülkenin geleneksel dış politika yaklaşımından farklılaştığına dikkati çeken Kaya, bu yakınlaşmanın Kuzey Afrika ile Sahel arasında yeni bir işbirliği zemini oluşturabileceğini vurguladı.

Kaya, "Bence bu, Cezayir-Nijer üzerinden yeni bir Kuzey Afrika-Sahel işbirliği şeklinde okunabilir. Ama Cezayir-Sahel Devletleri İttifakı bütününde okunamaz diye düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

Cezayir ile Mali arasındaki gerilimlere de değinen Kaya, Nijer'in Cezayir ile geliştirdiği ilişkilerin AES'nin diğer üyeleri tarafından aynı şekilde karşılanmayabileceğini bildirdi.

Nijerya doğal gazını Nijer üzerinden Cezayir'e taşımayı hedefleyen Trans-Sahra Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'nin de yakınlaşmada önemli rol oynadığını belirten Kaya, ekonomik çıkarların bölgesel rekabeti etkileyebileceğini söyledi.

Kaya, Nijer'in Libya'nın doğusundaki yönetimle temaslarının olası sınır gerilimlerini azaltmayı amaçlayabileceğini vurgulayarak, mevcut gelişmelerin doğrudan bölgesel bir savaşa dönüşmesini beklemediğini dile getirdi.

Nijer, Cezayir üzerinden Akdeniz'e erişimini geliştirmeyi hedefliyor

Bursa Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden Nijerli doktora adayı Moumouni da Nijer'in Cezayir ile yakınlaşmasının yalnızca askeri güvenlikle sınırlı olmadığını, ekonomik ve lojistik hedefler de içerdiğini ifade etti.

Denize kıyısı bulunmayan Nijer'in dış ticarette komşu ülkelerin limanlarına bağımlı olduğunu hatırlatan Moumouni, Benin ile yaşanan sınır sorunlarının Cezayir üzerinden Akdeniz'e erişim sağlayabilecek alternatif güzergahları önemli hale getirdiğini vurguladı.

Cezayir'in terörle mücadele deneyiminden yararlanmanın Nijer'in güvenlik kapasitesini güçlendirebileceğine işaret eden Moumouni, Trans-Sahra Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'nin de ülkeye transit gelirleri ve istihdam imkanları sağlayabileceğini aktardı.

Moumouni, Nijer'in Libya'daki rakip taraflar arasında dengeli ilişkiler yürütmesinin önemine değinerek, "Nijer'in bugün Libya'daki iki taraftan birinin yanında yer alma gibi bir çıkarı yok. Her iki tarafla da dengeli diplomatik ilişkiler yürütmesi gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Nijer'in Cezayir ile geliştirdiği ilişkilerin AES ülkelerine de ekonomik ve güvenlik alanlarında yeni imkanlar sunabileceğini kaydeden Moumouni, Niamey yönetiminin bu süreçte bölgesel işbirliğini güçlendiren bir rol oynayabileceğini sözlerine ekledi.