'Sessiz kalamazdım': Öldürülen İranlı genç kızın annesi adalet arıyor

Uyarı: Bu haberde rahatsız edici ayrıntılar yer alıyor.Samira eskiden hiç siyasetle ilgilenmediğini söylüyor."İran'da satış elemanı olarak çalıştım. Kozmetik ürünleri sattım" diye anlatıyor BBC Panorama'ya.Ancak her şey, tek çocuğunun İran güvenlik güçleri tarafından gözlerinin önünde vurularak öldürüldüğü gün değişti. On altı yaşındaki kızı Sevda, bu yılın başlarında İran yönetimine karşı düzenlenen protestolara katılıyordu. Bu protestolar, ABD ve İsrail'in ülkenin dini lideri Ali Hamaney'i öldüren geniş çaplı hava saldırılarından önceydi.Samira, İranlı yetkililerin kızının cesedini arama çalışmalarına yardım etmek yerine, engel olması üzerine acısının öfkeye dönüştüğünü söylüyor."Sevda'yı bulmanın son değil, bana yaşattıkları tüm tacizlerin sadece başlangıcı olduğunu fark ettim."Samira, tehlikeli dağlık arazide yürüyerek İran'dan kaçtı.Şu anda ülke dışında saklanarak yaşayan Samira, kendini "rejime karşı savaşan tek kişilik bir ordu" diye tanımlıyor. Kızının ölümünün ardından adalet arayışındaki kadın, protestolar sırasında kurşunları sıkan güvenlik güçlerinin ve yetkililerin isimlerini açıklamaya kararlı."Beni öldürmeden önce ölümün eşiğine getirecekler ama beni bulmak kolay olmayacak... Normal hayata dönmek mi? Geri dönüş yok" diyor.Samira, BBC'nin yıl başından beri görüştüğü birçok İranlıdan biri. Ülke içinde bulunan bazıları Panorama'ya, kitlesel protestoların acımasızca bastırılmasının ardından umutlarını korumakta zorlandıklarını ve risklere rağmen konuşmak istediklerini söyledi.İran'ın Londra Büyükelçiliği Panorama'ya yaptığı açıklamada, barışçıl ve meşru protestoların, şiddeti teşvik eden, silah ve teçhizat sağlayan ve kamu güvenliğini tehlikeye atan ABD de dahil yabancı güçler tarafından ele geçirildiğini söyledi.

Sevda, 9 Ocak'ta, annesiyle birlikte bir önceki ay başlayan ve başkent Tahran'ın dış mahallelerinde düzenlenen büyük gösterilere katıldıkları sırada öldürüldü. Gösteriler, geçim sıkıntısından kaynaklanmış, daha sonra İslam Cumhuriyeti'nin sona ermesi çağrılarına dönüşmüştü.Samira o dönemde özellikle politik olduğunu reddetse de kızının politik olduğunu söylüyor. Sevda'nın idolleri ise iki genç kadındı. Zorunlu başörtüsüne aykırı davrandığı iddiasıyla alındığı gözaltında ölümü kitlesel protestoları tetikleyen Mahsa Amini ve İran'ın kadınlar için katı kıyafet kurallarına karşı çıkan bir ayaklanma sırasında öldürülen Nika Shakarami.Samira, "Onları hep aklında tuttu ve direnişi sürdürmeyi hep istedi" diyor.Sevda'nın öldürülmesinden bir gün önce, protestocuların sayısı özellikle yüksekti. Samira, kendisinin ve Sevda'nın, İran'ın son şahının sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi'nin gösteri çağrısına yanıt verdiklerini söylüyor. "Güvenlik güçleri kontrolü kaybetmişti" diyor.Samira'nın anlattığına göre, sayıdaki artış İran hükümetini korkutmuş ve ertesi gün vur emri verilmişti. Fakat bunun sadece boş bir tehdit olduğunu düşünmüştü."İran'da o kadar çok yalan söylediler ki... Bu ölçekte bir katliamı hayal bile edemezdik."Ona göre, ABD Başkanı Trump'ın kendilerini desteklediğine dair verdiği söz de onları rahatlattı.8 Ocak'ta ABD medyasına "İranlı yetkililere, insanları öldürmeye başlarlarsa, ki isyanlar sırasında bunu yapma eğilimindeler... onlara çok sert bir şekilde karşılık vereceğimizi bildirdim" demişti. Ancak Samira'ya göre, 9'unda kalabalık daha az görünüyordu. "Sevda risklerin farkında gibiydi" diyor. Kızı küpelerini çıkarıp büyükannesine verdi. Ayrıca telefonunun şifresini Samira ile paylaştı.Anne ve kızı diğer protestocularla bir araya geldi. Ardından Sevda bir çöp kutusunun üzerine çıktı ve slogan atmaya başladı.Samira bulundukları bölge için, "İnsanlardan daha fazla güvenlik gücü varmış gibi görünüyordu" diyor. "Bir günde nasıl bu kadar çok Besic ve Devrim Muhafızı topladılar anlamıyorum."İran Devrim Muhafızları İslami düzeni savunurken, paramiliter Besic Gücü ise muhafızlara gönüllü katılanlardan oluşuyor."Sağımızdaki bir binanın çatısından bir keskin nişancı ateş etti. Kurşun çatıdan gelmiş olmalı. Kalbine saplandı. Çığlık bile atamadım. Sadece Sevda'ya baktım. Cansız bedeni yerde yatıyordu. Ağzından ve burnundan kan fışkırıyordu. İnanamadım, ölüyor olduğuna inanamadım. Gözleri hala bana bakıyordu."Samira, Sevda'yı hastaneye götürmeyi başardığını ve kendisine ameliyat yapılacağının söylendiğini, ancak daha sonra kapı açıldığında Sevda'nın ceset torbasına konulduğunu gördüğünü söylüyor.Kızını bulması günler sürdüSevda'nın cesedi götürüldü. Samira, kızını tekrar bulmasının günler sürdüğünü söylüyor. Birçokları gibi o da kendini Tahran'ın en büyük morglarından birinde buldu."Gençler, genç erkekler ve kızlar. Birçoğu öldürüldü" diye ağlıyor."Açtığım her poşetle birlikte öldüm. Hayatımda hiç bu kadar çok ceset görmemiştim. Ama pes etmedim."Sonunda kızını buldu. "Sevda'nın üzerine üç ceset yığılmıştı. Onu bu şekilde bulduk."İranlı yetkililer, protestolarda üç binden den fazla kişinin öldüğünü kabul ediyor ancak ölenlerin bir kısmının güvenlik güçleri mensubu olduğunu iddia ediyor. Bununla birlikte, insan hakları kuruluşu Hrana, ölü sayısının yedi binden fazla ve neredeyse tamamının protestocu olduğunu tahmin ediyor. Samira, Sevda'nın cesedinin bulunmasının yetkililerle mücadelesinin sadece başlangıcı olduğunu söylüyor.Cenazeyi defnetmek üzere götürmesine izin verilmesi için, Sevda'nın ölümünden güvenlik güçlerinin değil, "teröristlerin" sorumlu olduğunu söylemek zorunda kaldığını belirtiyor."Bunu 8 ve 9 Ocak'ta yaptıklarını örtbas etmek, kaç kişiyi öldürdüklerini gizlemek için yaptılar. Ailelere, sevdiklerinin İsrailli veya Amerikalı teröristler tarafından öldürüldüğünü söylemelerini emrederek susturdular."Ancak cenazeden sonra mezarı ziyaret etmesine veya mezar taşı yaptırmasına izin verilmediğini söylüyor.Samira, tacizin devam ettiğini söylüyor. İran kültüründe son derece önemli olan Sevda'nın ölümünün 40. günü anma töreninden birkaç gün önce, İstihbarat Bakanlığı'nın yerel bir birimi tarafından çağrıldığını belirtiyor."Bana 'Bize bir ifade ver ve Sevda'nın bir Besic olduğunu ve protestocular tarafından öldürüldüğünü söyle. O zaman şehit ilan edeceğiz sonra da ayrıcalıklar, ev veya istediğin her şeyi alacaksın' dediler."Ülkede internet bağlantısı yeniden kurulduktan sonra Sevda'nın ölümünü Londra merkezli bir İran medya kuruluşuyla paylaştığı için bu teklifin korkudan kaynaklandığından emin."Dışarıyla veya İran dışındaki kişilerle temas halinde olmam onları korkuttu."Samira, ifade vermemek için 40. gün yıldönümü biter bitmez İran'dan kaçtı."Çocuğumun kanıyla ticaret yapmak istemedim."Kaçakçılar sayesinde kurtulduğunu söylüyor. Güvenliğe ulaşmak için nehirleri ve dağları aşmış.Kaçarken çektiği video, öfkesini açıkça ortaya koyuyor.Derin bir vadiyle çevrili dağ yolunda yürürken kameraya, "Bu berbat hükümet, bu alçaklar, beni çok yıprattılar" diyor.

Samira, ülke dışında yabancı medyaya röportaj vermeye devam etmesinin ardından, aralarında "moharebeh" (Tanrı'ya karşı savaş açmak) suçunun da bulunduğu, ölüm cezası verilebilecek bir dizi suçtan gıyaben yargılandığını söylüyor.Sevda'nın 17. doğum günü olacak günde anma için akrabaları ve arkadaşları bir tören düzenledi. Samira ise sürgünden canlı yayın aracılığıyla töreni izledi."Sonra birdenbire yayın kesildi" diyor.Etkinliğe baskın yapıldığını ve ailesinden ve arkadaşlarından bazılarının Devrim Muhafızları tarafından tutuklandığını öğrendiğini söylüyor.Yetkililerin ailesini, Sevda'nın mezarı başında toplanmaya devam ederlerse cesedinin mezardan çıkarılıp, başka bir yere taşınacağı konusunda uyardığını söylüyor.Samira şimdi de, kendisinin ve Sevda'nın katıldığı 8 ve 9 Ocak protestoları sırasında kurşunları sıkmaktan sorumlu olduğuna inandığı İran güvenlik güçleri mensuplarının ve yetkililerinin isimlerini internet üzerinden paylaşıyor."İsimlerini ifşa ettiğim her bir kişi için adaletin yerini bulmasını istiyorum çünkü çok sayıda genci öldürdüler. Amacım, kimliklerinin tespit edilip, yargılanmalarını sağlamak" diyor.Samira'nın internette adını verdiği kişilerden birinin daha sonra ölü bulunmasının ardından, rejim destekçilerinden biri, Samira'nın sorumlu olduğunu varsayarak, yerinin tespit edilmesi için 5 bin dolar ödül koydu. İran devlet medyası o zamandan beri ölümle bağlantılı olarak dokuz kişinin tutuklandığını bildirdi.Samira, risklere rağmen susturulmayı reddettiğini söylüyor."Sevda olmadan geçen her gün ve her saniye benim için çok zor. Kalbini, varlığını, hayatını kaybetmiş bir anne gibiyim."Ama Sevda'nın nefes almıyor olması, benim ayakta durmamı, onun hayatını onurlandırmayı düşünmemi mümkün kıldı... Gördüğüm tüm o cesetler, Sevda'yı ararken açtığım tüm o ceset torbaları, son nefesime kadar İslam Cumhuriyeti'ne karşı savaşmamı sağladı."Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .