Türk Devletleri Teşkilatı'ndan ortak bildiri: Ticaret hızlandırılacak, seyahati kolaylaştıracak adım gündemde

ürkiye'nin ev sahipliğinde Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından Ankara Bildirisi yayımlandı. Bildiride ulaşım koridorlarının güçlendirilmesi, savunma sanayii ve siber güvenlik alanlarında iş birliğinin artırılması, Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının desteklenmesi ve ortak Türk alfabesi çalışmalarının ilerletilmesi gibi önemli başlıklar yer aldı. Üye ülkelerin havalimanlarında vatandaşlara özel yolcu şeritleri oluşturulması imkânının incelenmesi de dikkat çeken maddeler arasında yer aldı.

TÜRK DÜNYASININ LİDERLERİ ANKARA'DA BULUŞTU

Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi.

Zirve kapsamında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde ağırlandı.

Zirvenin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi'nde, Türk devletlerinin egemenlik, bağımsızlık, toprak bütünlüğü, uluslararası sınırların dokunulmazlığı ve iç işlerine karışmama ilkelerine bağlılıkları bir kez daha teyit edildi.

Teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devralan Türkiye'nin, bu görevi bir sonraki zirveye kadar sürdüreceği belirtildi.

TÜRK DEVLETLERİNİN VATANDAŞLARINA HAVALİMANLARINDA ÖZEL ŞERİT

Bildirinin dikkat çeken maddelerinden biri, üye ülkeler arasındaki seyahatlerin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler oldu.

Bu kapsamda, üye devletlerin havalimanlarında vatandaşlar için özel yolcu şeritleri oluşturulması imkânının incelenmesi kararlaştırıldı.

Ayrıca sınır geçişleri ve limanlarda bürokratik işlemlerin azaltılması ve elektronik taşıma belgesi sistemi e-CMR'nin yaygınlaştırılması konusunda iş birliğinin artırılması benimsendi.

ZENGEZUR KORİDORU VE DEMİRYOLU PROJELERİNE DESTEK

Ankara Bildirisi'nde, Türk dünyasının Doğu ile Batı arasındaki stratejik konumuna dikkat çekilerek Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru'nun güçlendirilmesine vurgu yapıldı.

Liderler, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının tam kapasiteyle işletilmesini, Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin hayata geçirilmesini ve söz konusu güzergâhların Orta Koridor'a entegre edilmesini desteklediklerini açıkladı.

Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026'da imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması'na diğer üye devletlerin de katılması için davette bulunuldu.

Orta ve Güney Asya arasında bağlantı sağlayacak Trans-Afgan Demiryolu projesinin bölgesel ticaretteki önemine dikkat çekilirken, TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi'nin hazırlanması teşvik edildi.

TÜRKİYE'DE SAVUNMA SANAYİİ KOLEJİ KURULMASI GÜNDEMDE

Zirvede güvenlik ve savunma alanındaki iş birliği de ele alındı.

Bildiride terörizm, ayrılıkçılık, aşırıcılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlara karşı ortak mücadelenin sürdürüleceği vurgulandı.

Türkiye'nin ev sahipliğinde bir "TDT Savunma Sanayii Koleji" programı kurulması önerisi gündeme alındı.

Siber güvenlik alanında ise Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın imzalanması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların hızlandırılması istendi.

KIBRIS TÜRK HALKININ EŞİT HAKLARINA DESTEK

Liderler, Kıbrıs meselesinin sahadaki gerçekler temelinde, müzakere edilmiş ve karşılıklı mutabakata dayalı bir çerçevede çözülmesi gerektiğini belirtti.

Ankara Bildirisi'nde Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına verilen destek de yinelendi.

Gazze'deki insani durumun ele alındığı bildiride, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 sayılı kararı ile Kapsamlı Plan'ın eksiksiz uygulanması çağrısında bulunuldu. Filistin meselesinde 1967 sınırları temelinde iki devletli çözümün gerekliliği vurgulandı.

Suriye'nin toprak bütünlüğü ve yeniden inşasına destek ifade edilirken, Afganistan'daki insani durumun da yakından takip edildiği kaydedildi.

ENERJİ KORİDORLARI VE KRİTİK MİNERALLERDE İŞ BİRLİĞİ

Enerji alanında Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Güney Gaz Koridoru projelerinin stratejik önemine dikkat çekildi.

Liderler, Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa enerji hatlarına destek verdiklerini açıkladı.

Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması ve kritik mineraller konusunda yeni ortaklık fırsatlarının araştırılması da bildiride yer aldı.

TÜRK DEVLETLERİNİN ORTAK UYDUSUNUN ÜRETİMİ TAMAMLANDI

Uzay teknolojileri alanındaki iş birliği kapsamında geliştirilen 12U boyutundaki "TDT-SAT" küp uydusunun üretiminin tamamlandığı duyuruldu.

Bu gelişme, Türk devletlerinin teknoloji ve uzay alanındaki ortak projeleri arasında yer aldı.

ORTAK TÜRK ALFABESİ İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRECEK

Ankara Bildirisi'nde kültürel ve akademik iş birliğine de geniş yer verildi.

Türk Akademisi tarafından yürütülen Ortak Türk Alfabesi, Ortak Tarih ve Ortak Terminoloji çalışmaları takdirle karşılandı.

Ayrıca "Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı" kurulmasına yönelik girişim bildiride yer aldı.

Üye devletlerin TDT nezdinde daimi temsilcilikler oluşturmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceği, teşkilatın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü kazanması için diplomatik girişimlerde bulunulacağı belirtildi.

2027 ZİRVESİNİN ADRESİ ÖZBEKİSTAN OLDU

Bildiride, 2027 yılında yapılması planlanan 14. TDT Zirvesi'nin Özbekistan'da düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Aynı yıl gerçekleştirilecek Gayriresmî Zirve'nin ise Kırgızistan'da yapılacağı açıklandı.

Öte yandan TDT Genel Sekreterliği görevini yürüten Kubanıçbek Ömüraliyev'in ardından yeni dönemde bu görevi Mirvokhid Azimov'un üstleneceği bildirildi.